Ասատրյան, Սարգիս Գառնիկի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Թալիշստանի տեղանունների ուսումնասիրությանը՝ դրանց ծագման, կառուցվածքի, իմաստաբանության, լեզվական առանձնահատկությունների և պատմական զարգացման տեսանկյուններից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածաշրջանի տեղանվանական համակարգի ձևավորման օրինաչափությունները և պարզել, թե ինչպես են աշխարհագրական անվանումներում արտացոլվել բնակչության լեզուն, պատմությունը, բնական միջավայրը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել բնակավայրերի, գետերի, լեռների, հովիտների և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց բառային կազմին և անվանակոչման սկզբունքներին։ Հատուկ նշանակություն է տրվում թալիշերենի ազդեցությանը, ինչպես նաև տարածաշրջանում պատմականորեն գործածված այլ լեզուների՝ պարսկերենի, ադրբեջաներենի, ռուսերենի և տեղական այլ լեզվական շերտերի հնարավոր դրսևորումներին։ Տեղանունների լեզվաբանական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարբեր ծագումնաբանական շերտեր և հասկանալու դրանց ձևավորման պատմական պայմանները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել տեղանունների ստուգաբանության տարբեր վարկածներ, հնչյունական և ձևաբանական փոփոխությունները, անվանումների ժողովրդական մեկնաբանությունները և դրանց գրավոր արձանագրման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բնական աշխարհագրական պայմանների ազդեցությանը, քանի որ բազմաթիվ տեղանուններ կարող են կապված լինել ռելիեֆի, ջրային ռեսուրսների, բուսականության, կենդանական աշխարհի կամ տվյալ տարածքի այլ բնորոշ հատկանիշների հետ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև էթնիկական և սոցիալական գործոնների արտացոլումը տեղանվանական համակարգում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ցեղային, տոհմական, անձնանունային կամ պատմական իրադարձությունների հետ կապված անվանումները պահպանվել աշխարհագրական անվանումներում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տեղանունների պատմական փոփոխություններին, վերանվանումներին և տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց գրանցման ձևերին։ Այս տեսանկյունից տեղանունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես աշխարհագրական օբյեկտների տարբերակման միջոց, այլև որպես պատմական հիշողություն պահպանող լեզվական աղբյուր։ Հետազոտության կարևոր նշանակությունն այն է, որ տեղանվանական նյութը հնարավորություն է տալիս լրացնել տարածաշրջանի պատմության, բնակչության տեղաշարժերի, լեզվական փոխազդեցությունների և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել թալիշերենի և տարածաշրջանի լեզվական ժառանգության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև տեղանունների հավաքագրման, դասակարգման և գիտական մեկնաբանության մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, տեղանվանագետներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, իրանագետներին, կովկասագետներին, թալիշագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին և տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։