Асланян, Ара Лендрушович

Асланян, Ара Лендрушович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Право

Ազգային հարցը երիտթուրքերի պետական-իրավական գործունեության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության պատմության կարևորագույն և բարդ հիմնախնդիրներից մեկին՝ ազգային հարցին և դրա դրսևորմանը երիտթուրքերի քաղաքականության, պետական կառավարման ու իրավական գործունեության մեջ։ Այն ուսումնասիրության կենտրոնում է պահում երիտթուրքական շարժման գաղափարախոսական հիմքերը, պետական իշխանության վերակազմավորման ձգտումները և ազգային հարաբերությունների կարգավորման այն սկզբունքները, որոնք ձևավորում էին Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական կյանքի բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտթուրքերի իշխանության հաստատումից հետո իրականացված քաղաքական և իրավական փոփոխություններին, սահմանադրական կարգի հաստատման, պետական կառավարման համակարգի կենտրոնացման և կայսրության բազմազգ բնակչության նկատմամբ նոր քաղաքական մոտեցումների ձևավորման գործընթացներին։ Ազգային հարցը ներկայացվում է ոչ միայն որպես տարբեր ժողովուրդների իրավունքների, ինքնության և հասարակական դիրքի խնդիր, այլև որպես պետականության պահպանման, տարածքային ամբողջականության, քաղաքական իշխանության ամրապնդման և կայսրության ապագա զարգացման հետ անմիջականորեն կապված հիմնահարց։ Աշխատության կարևոր ուսումնասիրության ուղղություններից է երիտթուրքական գաղափարախոսության և գործնական պետական քաղաքականության փոխհարաբերությունը, մասնավորապես՝ սկզբնական շրջանում հռչակված հավասարության, ազատության և սահմանադրականության սկզբունքների ու հետագայում իրականացված ազգային քաղաքականության միջև առկա հակասությունների բացահայտումը։ Քննության առարկա են դառնում նաև օսմանիզմի, թուրքական ազգայնականության և կենտրոնացված պետականության գաղափարների ազդեցությունը ազգային քաղաքականության ձևավորման վրա, ինչպես նաև իրավական կարգավորումների դերը տարբեր ազգային և կրոնական համայնքների հասարակական ու քաղաքական դրության փոփոխության գործընթացում։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ երիտթուրքերի պետական-իրավական գործունեությունը դիտարկվում է Օսմանյան կայսրության խորացող ներքին ճգնաժամի, ազգային շարժումների ակտիվացման և կայսրության պահպանմանն ուղղված քաղաքական պայքարի համատեքստում։ Այս տեսանկյունից ազգային հարցի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական զարգացումների, ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ իշխանությունների վերաբերմունքի, պետական գաղափարախոսության փոփոխության և իրավական համակարգի քաղաքականացման մասին։ Թեման առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ երիտթուրքերի ազգային քաղաքականությունը սերտորեն առնչվում է Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրության, հայ ժողովրդի քաղաքական ու ազգային իրավունքների, հայ-թուրքական հարաբերությունների և Հայոց ցեղասպանության պատմական նախադրյալների քննությանը։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ազգային հարցը դիտարկում է պետական կառավարման և իրավունքի փոխկապակցվածության տեսանկյունից՝ հնարավորություն ընձեռելով հասկանալու, թե ինչպես կարող են քաղաքական գաղափարախոսությունը, պետական ինստիտուտները և իրավական մեխանիզմները ծառայել ազգային հարաբերությունների վերափոխմանը, իշխանության կենտրոնացմանը և որոշակի քաղաքական նպատակների իրականացմանը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության նորագույն շրջանի պատմությամբ, երիտթուրքական շարժմամբ, թուրքական ազգայնականության ձևավորմամբ, ազգային քաղաքականությամբ և հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների և իրավաբանների համար։

Обновлено. 2026-11-19
Ազգային հարցը երիտթուրքերի պետական-իրավական գործունեության մեջ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее