Բաղդասարյան, Արտակ Աղանիկի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում մրցակցային միջավայրի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում շուկայական մրցակցության նշանակությունն է տնտեսության արդյունավետ գործունեության, արտադրողականության բարձրացման, նորարարությունների խթանման, ապրանքների և ծառայությունների որակի բարելավման ու սպառողների ընտրության հնարավորությունների ընդլայնման տեսանկյունից։ Մրցակցային միջավայրը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տնտեսական, իրավական և կազմակերպական պայմանների ամբողջություն, որը որոշում է տնտեսավարող սուբյեկտների շուկա մուտք գործելու, գործունեություն իրականացնելու և հավասար պայմաններում մրցելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են շուկաների կենտրոնացվածության, մուտքի տնտեսական և վարչական խոչընդոտների, գերիշխող դիրք ունեցող տնտեսավարողների վարքագծի, փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման պայմանների և գործարար միջավայրի առանձնահատկությունների ազդեցությունները մրցակցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հակամրցակցային համաձայնությունների, շուկայական իշխանության չարաշահման և տնտեսական մրցակցությունը սահմանափակող այլ երևույթների կանխարգելման համար արդյունավետ ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների ձևավորման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է նաև մրցակցության պաշտպանության և պետական տնտեսական կարգավորման հարաբերակցությունը, քանի որ կարգավորող քաղաքականությունը մի կողմից պետք է կանխի շուկայական իշխանության չարաշահումը, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծի անհարկի սահմանափակումներ նոր մասնակիցների մուտքի և ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների զարգացման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել վարչարարության պարզեցման, շուկաների թափանցիկության բարձրացման, պետական աջակցության միջոցների մրցակցային չեզոքության, պետական գնումների արդյունավետ կազմակերպման և հավասար գործարար պայմանների ապահովման ուղղությունները։ Առանձին նշանակություն ունի մրցակցության մակարդակի գնահատման մեթոդաբանությունը, որը կարող է ներառել շուկայի կառուցվածքի, մասնակիցների թվի, կենտրոնացվածության, մուտքի խոչընդոտների և տնտեսավարողների վարքագծի վերլուծություն։ Մրցակցային քաղաքականության կատարելագործումը դիտարկվում է նաև սպառողների շահերի պաշտպանության և տնտեսության երկարաժամկետ զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մրցակցության տնտեսագիտության, շուկայական կառուցվածքների վերլուծության, պետական կարգավորման և ձեռնարկատիրական միջավայրի վերաբերյալ մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի տնտեսությունում արդյունավետ և հավասարակշռված մրցակցային պայմանների ձևավորման հիմնական ուղղությունները։