Բարսեղյան, Մանուկ Գևորգի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ցածրաչափ համակարգերի որոշ օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Ցածրաչափ կառուցվածքները, որոնց բնորոշ է մասնիկների շարժման սահմանափակվածությունը մեկ կամ մի քանի տարածական ուղղություններով, առանձնահատուկ ֆիզիկական հատկություններ են դրսևորում, որոնք կարող են էապես տարբերվել ծավալային նյութերի հատկություններից։ Հետազոտության կենտրոնում այդ համակարգերի կողմից լույսի կլանման, ճառագայթման, անդրադարձման և այլ օպտիկական երևույթների տեսական նկարագրությունն է, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը համակարգի չափերից, կառուցվածքից, նյութական պարամետրերից և քվանտային սահմանափակման պայմաններից։ Աշխատության շրջանակում մաթեմատիկական և ֆիզիկական մոդելների միջոցով կարող են ուսումնասիրվել ցածրաչափ համակարգերի էլեկտրոնային էներգետիկ վիճակները և դրանց ազդեցությունը օպտիկական անցումների վրա։ Քանի որ համակարգի չափերի նվազեցման դեպքում էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքը կարող է փոխվել, դրա հետևանքով փոխվում են նաև լույսի հետ փոխազդեցության բնութագրերը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սպեկտրային հատկություններին, օպտիկական անցումների հավանականությանը, էլեկտրոն-ֆոտոն փոխազդեցությանը և այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են ուսումնասիրվող համակարգերի օպտիկական արձագանքը։ Տեսական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանց անմիջական փորձարարական միջամտության կանխատեսել համակարգի վարքը տարբեր պարամետրերի պայմաններում և բացահայտել այն օրինաչափությունները, որոնք կարող են հիմք ծառայել նոր նյութերի ու նանոկառուցվածքների նախագծման համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից նանոտեխնոլոգիաների, օպտոէլեկտրոնիկայի, քվանտային տեխնոլոգիաների և կիսահաղորդչային սարքավորումների զարգացման համար, քանի որ ցածրաչափ համակարգերի օպտիկական հատկությունները կարող են օգտագործվել մանրաչափ լուսային աղբյուրների, դետեկտորների, սենսորների և այլ ֆունկցիոնալ սարքերի ստեղծման մեջ։ Աշխատության գիտական արժեքը կայանում է ցածրաչափության պայմաններում առաջացող քվանտային և օպտիկական երևույթների տեսական բացահայտման և դրանց միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրման մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական ֆիզիկայի մասնագետներին, օպտիկայի ու նանոֆիզիկայի հետազոտողներին, նյութագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ցածրաչափ համակարգերը որպես յուրահատուկ օպտիկական հատկություններով ֆիզիկական օբյեկտներ և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են դրանց չափային ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները ազդել լույսի հետ փոխազդեցության բնույթի վրա։

Математика

Ֆիզիկամաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ արտաքին ֆիզիկական գործոնների ազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, լիցքակիրների քվանտային վիճակները, էներգետիկ սպեկտրի ձևավորման օրինաչափությունները և քվանտային սահմանափակման երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի, ջերմաստիճանի, մեխանիկական լարվածությունների և միջավայրի այլ պարամետրերի ազդեցությանը նանոկառուցվածքների ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Վերլուծվում են քվանտային հորերի, քվանտային լարերի և քվանտային կետերի էլեկտրոնային վիճակների փոփոխությունները, էներգետիկ մակարդակների տեղաշարժերը և օպտիկական անցումների առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև լույսի կլանման, ճառագայթման, ֆոտոլյումինեսցենցիայի և օպտիկական արձագանքի ձևավորման տեսական մեխանիզմները՝ արտաքին ազդեցությունների հաշվառմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են քվանտամեխանիկական մոդելավորման, մաթեմատիկական հաշվարկների և թվային մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ նանոկառուցվածքների էլեկտրոնային ու օպտիկական բնութագրերը գնահատելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված տեսական պատկերացումների հնարավոր նշանակությանը նանոէլեկտրոնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆոտոնիկայի և կիսահաղորդչային նոր սարքերի նախագծման բնագավառներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի, քվանտային էլեկտրոնիկայի և կիսահաղորդչային նյութագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։