Բարսեղյան, Սամվել Մարտիրոսի

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական և իրավական պետության սահմանադրական մոդելի ձևավորման, զարգացման և գործնական իրականացման տեսական ու իրավական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական պետության և իրավական պետության հասկացությունների բովանդակությունն է, դրանց փոխադարձ կապը, ինչպես նաև այդ սկզբունքների դերը սահմանադրական կարգի ընդհանուր համակարգում։ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ամրագրում է երկիրը որպես ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետություն, ինչի հիման վրա ուսումնասիրվում են պետական իշխանության կազմակերպման, իրավունքի գերակայության, մարդու արժանապատվության, հիմնական իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության և սոցիալական քաղաքականության սահմանադրական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանադրական սկզբունքների և դրանց գործնական իրականացման փոխհարաբերությանը՝ դիտարկելով, թե ինչպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ են անհրաժեշտ սահմանադրորեն ամրագրված արժեքների արդյունավետ կենսագործման համար։ Քննության են առնվում իշխանության սահմանափակման և օրինականության սկզբունքները, դատական պաշտպանության նշանակությունը, պետական մարմինների իրավական պատասխանատվությունը և անձի իրավունքների երաշխավորման մեխանիզմները։ Սոցիալական պետության բաղադրիչի շրջանակում կարևորվում են սոցիալական ապահովության, աշխատանքի, առողջապահության, արժանապատիվ կենսապայմանների և հասարակության տարբեր խմբերի պաշտպանության սահմանադրաիրավական հիմքերը։ Գործող սահմանադրական կարգավորումները նախատեսում են սոցիալական ապահովության և առողջության պահպանման իրավունքներ, ինչպես նաև տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում պետական քաղաքականության հիմնական նպատակներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը պետական կառավարման համակարգի, իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների և սոցիալական պարտավորությունների իրավական ձևակերպման վրա՝ համադրելով տարբեր ժամանակաշրջանների սահմանադրական կարգավորումները։ Կարևոր ուղղություն է սոցիալական արդարության և իրավական որոշակիության սկզբունքների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև պետության սոցիալական պարտավորությունների և անհատի ազատության միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը սոցիալ-իրավական պետության կայացումը դիտարկում է որպես շարունակական սահմանադրական և ինստիտուցիոնալ գործընթաց՝ միավորելով սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման հիմնահարցերը։