Բրուտյան, Գրիգոր Համբարձումի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տոմարի պատմության և կառուցվածքի առանձին խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ աստղագիտական հաշվարկների և քանակական վերլուծության մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում օրացուցային համակարգի ժամանակագրական առանձնահատկությունների, տարվա կառուցվածքի, ամսաթվերի համապատասխանեցման և պատմական ժամանակագրության ճշգրտման հետ կապված հարցերն են։ Հայոց տոմարը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմամշակութային երևույթ, այլև որպես որոշակի մաթեմատիկական ու աստղագիտական սկզբունքներով գործող ժամանակի հաշվարկման համակարգ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է պատմական աղբյուրների տվյալների և հաշվարկային մեթոդների համադրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տոմարական տարիների, օրերի և պարբերաշրջանների հարաբերակցությանը, տարբեր օրացուցային համակարգերի միջև ամսաթվերի փոխարկման խնդիրներին և ժամանակագրական տվյալների հնարավոր անհամապատասխանությունների բացահայտմանը։ Աստղաչափական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս պատմական տեղեկությունները համադրել երկնային երևույթների պարբերականության հետ՝ այն դեպքերում, երբ սկզբնաղբյուրներում հիշատակված աստղագիտական տվյալները կարող են ծառայել իրադարձությունների ժամանակագրման լրացուցիչ հենակետ։ Քանակական մեթոդների կիրառմամբ հնարավոր է համակարգել մեծաթիվ տոմարական տվյալներ, ստուգել հաշվարկների ներքին համապատասխանությունը և համեմատել տարբեր ժամանակագրական վարկածներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև նահանջային համակարգերի, շարժական ու անշարժ տոմարների հարաբերակցության, տոմարական շրջանների և դրանց պատմական կիրառության հարցերին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական, հուլյան և այլ ժամանակագրական համակարգերի միջև համապատասխանությունների որոշումը, քանի որ պատմական աղբյուրներում հանդիպող թվականների ճիշտ մեկնաբանությունը կարևոր է իրադարձությունների հաջորդականության վերականգնման համար։ Մաթեմատիկական հաշվարկների և աղբյուրագիտական քննության համադրումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել միայն մեկնաբանական մոտեցումներից առաջացող անորոշությունները և ստուգել առաջարկվող ժամանակագրական լուծումների հիմնավորվածությունը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև ձեռագրերում, տարեգրություններում և հիշատակարաններում պահպանված տոմարական տվյալների ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է տոմարագիտության, աստղագիտության, մաթեմատիկական ժամանակագրության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ հայոց տոմարի կառուցվածքի ու պատմական կիրառության հետ կապված խնդիրների առավել ճշգրիտ և համակարգված ուսումնասիրության նպատակով։