Celsius, Olof

Религия

Աշխատությունը հայ եկեղեցական կյանքի, կրոնական կազմակերպման և դավանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը նվիրված ակադեմիական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Հայոց եկեղեցու վիճակը հեղինակի ժամանակաշրջանի պատմական և աստվածաբանական պատկերացումների շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է եկեղեցու կառուցվածքի, հոգևոր իշխանության կազմակերպման, դավանաբանական սկզբունքների, ծիսական ավանդույթների և քրիստոնեական այլ եկեղեցիների հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Ներկայացվում են հայ քրիստոնեական ավանդույթի ձևավորման պատմական նախադրյալները և այն առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ Հայոց եկեղեցին պահպանել է իր ինքնուրույն եկեղեցական ու մշակութային դիմագիծը տարբեր քաղաքական և կրոնական միջավայրերում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցական նվիրապետությանը, հոգևորականության տարբեր աստիճաններին, կաթողիկոսական իշխանության նշանակությանը և համայնքային կրոնական կյանքի կազմակերպման սկզբունքներին։ Քննության են առնվում նաև պաշտամունքային արարողությունները, եկեղեցական տոները, ծիսական սովորույթները, խորհուրդների վերաբերյալ պատկերացումները և հոգևոր կյանքի այլ դրսևորումներ՝ դրանք համադրելով արևելյան ու արևմտյան քրիստոնեական ավանդույթների հետ։ Դավանական հարցերի ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում Հայոց եկեղեցու քրիստոսաբանական դիրքորոշումների պատմական ձևավորմանը և եկեղեցական ժողովների հետ կապված խնդիրներին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել տարբեր քրիստոնեական համայնքների միջև հարաբերությունների զարգացման մեջ։ Հետազոտությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այն պատճառով, որ արտացոլում է եվրոպական ակադեմիական միջավայրում հայ քրիստոնեության վերաբերյալ ձևավորված գիտելիքներն ու մեկնաբանությունները։ Այդ պատճառով ներկայացված գնահատականները կարևոր է դիտարկել ոչ միայն որպես Հայոց եկեղեցու վերաբերյալ տեղեկությունների ամբողջություն, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական, դավանական և մշակութային ընկալումների արտահայտություն։ Աշխատության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե եվրոպացի հեղինակներն ինչ աղբյուրների և տեղեկությունների հիման վրա էին ներկայացնում հայկական եկեղեցական իրականությունը և ինչպիսի համեմատական մոտեցումներ էին կիրառում քրիստոնեական տարբեր ավանդույթների ուսումնասիրության ժամանակ։ Կարևորվում են նաև եկեղեցու և հայ հասարակության փոխհարաբերությունները, հոգևոր հաստատությունների դերը կրթության, մշակույթի և համայնքային ինքնության պահպանման գործում։ Եկեղեցական կառույցը դիտարկվում է ոչ միայն կրոնական հաստատության, այլև պատմական պայմաններում ազգային մշակույթի և հասարակական շարունակականության պահպանմանը մասնակցող կարևոր ինստիտուտի տեսանկյունից։ Աղբյուրագիտական առումով նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել որոշակի ժամանակաշրջանում Հայոց եկեղեցու վերաբերյալ շրջանառվող տեղեկությունները և գնահատել դրանց փոխանցման ու մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, քրիստոնեության պատմության, հայագիտության, աստվածաբանության, կրոնագիտության և եվրոպական հայագիտական մտքի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։