Եգանյան, Գագիկ Հմայակի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը՝ աշխատանքի շուկայի, սոցիալ-տնտեսական զարգացման և բնակչության բարեկեցության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող հիմնական գործոններն են, աշխատաշուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի անհամապատասխանությունը, գործազրկության պատճառները, աշխատատեղերի որակն ու հասանելիությունը և մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս զբաղվածությունը դիտարկել ոչ միայն որպես տնտեսական ցուցանիշ, այլև որպես սոցիալական կարևորագույն գործընթաց, որն անմիջականորեն կապված է բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, սոցիալական կայունության և երկրի տնտեսական ներուժի իրացման հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման հիմնական միտումները, զբաղվածության ոլորտային և տարածքային տարբերությունները, աշխատանք փնտրողների և գործատուների պահանջների միջև առկա անհամապատասխանությունները, ինչպես նաև երիտասարդների, կանանց և այլ սոցիալական խմբերի զբաղվածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական հմտությունների և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությանը, քանի որ կրթական համակարգի և տնտեսության իրական պահանջների միջև անհամապատասխանությունը կարող է սահմանափակել աշխատուժի արդյունավետ ներգրավումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ոչ ֆորմալ զբաղվածության, աշխատանքային միգրացիայի, աշխատուժի տարածքային շարժունակության, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման խնդիրներին։ Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետությունը դիտարկվում է պետական կարգավորման, մասնավոր հատվածի զարգացման, կրթության և մասնագիտական վերապատրաստման, ձեռնարկատիրության խթանման և աշխատաշուկայի ենթակառուցվածքների կատարելագործման փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչը զբաղվածության հիմնախնդիրների լուծման հնարավոր ուղղությունների ներկայացումն է։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են դիտարկվել աշխատաշուկայի պահանջարկին համապատասխան մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման զարգացումը, նոր և որակյալ աշխատատեղերի ստեղծման խթանումը, փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության աջակցությունը, զբաղվածության տարածքային անհամաչափությունների նվազեցումը, աշխատանք փնտրողների և գործատուների միջև արդյունավետ միջնորդության զարգացումը և սոցիալական աջակցության նպատակային քաղաքականության կատարելագործումը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ զբաղվածության խնդիրների համակարգային ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել աշխատանքի շուկայի արդյունավետության բարձրացմանը և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության ավելի նպատակային մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության և աշխատանքի շուկայի մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում զբաղվածության ոլորտի հիմնական մարտահրավերները՝ փորձելով բացահայտել դրանց պատճառները և առաջարկել տնտեսական ու սոցիալական քաղաքականության այնպիսի ուղղություններ, որոնք կարող են նպաստել կայուն զբաղվածության, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։