Егиазаров, Соломон Адамович, 1852-1914

Другие предметы

Հրատարակությունը համախմբում է Ս. Ա. Եղիազարովի երեք ուսումնասիրությունները, որոնք նվիրված են Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների պատմաազգագրական, լեզվական ու իրավական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Առաջին ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում է Երևանի նահանգի քրդական բնակչության համառոտ ազգագրական նկարագիրը՝ անդրադառնալով նրանց բնակության վայրերին, կենցաղին, սոցիալական հարաբերություններին, զբաղմունքներին, ընտանեկան ու համայնքային կազմակերպվածությանը, սովորույթներին և մշակութային առանձնահատկություններին։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրում քրդական համայնքների կենսակերպի և ներքին կառուցվածքի մասին։ Երկրորդ մասը նվիրված է քուրմանջիերեն տեքստերին և ունի կարևոր լեզվաբանական ու բանահյուսական նշանակություն։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել քուրմանջի բարբառի լեզվական առանձնահատկությունները, բառապաշարը, արտահայտչական միջոցները և բանավոր մշակույթի դրսևորումները։ Տեքստերը արժեքավոր են նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի կենդանի խոսքի և ժողովրդական ավանդույթի փաստագրական վկայություններ։ Երրորդ ուսումնասիրությունը վերաբերում է Երևանի նահանգի եզդիների ազգագրական և իրավական նկարագրությանը։ Այստեղ ուշադրությունը կենտրոնացվում է եզդիական համայնքի հասարակական կազմակերպվածության, ընտանեկան հարաբերությունների, ամուսնության և ժառանգության սովորույթների, համայնքային կարգավորման մեխանիզմների և ավանդական իրավական պատկերացումների վրա։ Իրավական ազգագրության տեսանկյունից հատկապես կարևոր է այն հարցը, թե ինչպես են սովորութային նորմերը կարգավորել համայնքի անդամների փոխհարաբերությունները և ինչպես են դրանք գործել պաշտոնական իրավական համակարգի կողքին։ Աշխատությունների ամբողջությունը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին էթնիկ խմբերի կենցաղն ու մշակույթը, այլև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Երևանի նահանգի բազմազգ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը։ Հետազոտությունների միջոցով բացահայտվում են համայնքային ինքնակազմակերպման, սոցիալական շերտավորման, ընտանեկան կյանքի, տնտեսական գործունեության և ավանդական մշակույթի տարբեր կողմերը։ Հեղինակի մոտեցման առանձնահատկությունն այն է, որ ազգագրական նկարագրությունը զուգակցվում է լեզվական և իրավական նյութի հավաքագրման հետ, ինչի շնորհիվ ուսումնասիրությունները ձեռք են բերում միջառարկայական նշանակություն։ Դրանք կարող են օգտագործվել քրդագիտության և եզդիագիտության, Կովկասի ժողովուրդների պատմության, ազգագրության, լեզվաբանության, բանահյուսության և սովորութային իրավունքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ փաստագրում է այնպիսի հասարակական ու մշակութային երևույթներ, որոնք հետագայում կարող էին զգալի փոփոխությունների ենթարկվել։ Միաժամանակ նյութերը հնարավորություն են տալիս համեմատական ուսումնասիրություններ կատարել տարածաշրջանի տարբեր էթնիկ համայնքների սոցիալական և մշակութային կառուցվածքների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, ժողովածուն ներկայացնում է Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների վերաբերյալ վաղ շրջանի կարևոր ազգագրական, լեզվական և իրավական նյութեր՝ պահպանելով տեղեկություններ նրանց բնակության, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների, լեզվի, բանավոր մշակույթի և սովորութային իրավունքի մասին։ Այն կարևոր աղբյուր է Կովկասի բազմազգ հասարակության պատմությունը և տվյալ համայնքների ավանդական մշակույթը գիտականորեն ուսումնասիրելու համար։