Գրիգորյան, Աշոտ Հայկազի

Культура

Ուսումնասիրությունը նվիրված է խորհրդանշանային մտածողության դրսևորումներին հայկական ճարտարապետության մեջ՝ բացահայտելով ճարտարապետական ձևերի, հորինվածքային լուծումների, զարդաքանդակների և տարածական կազմակերպման գաղափարական ու մշակութային նշանակությունը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ հայկական ճարտարապետական ժառանգությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես շինարարական և գեղագիտական արժեք, այլև որպես ժողովրդի աշխարհընկալումը, հոգևոր պատկերացումները, մշակութային հիշողությունն ու ինքնությունը արտահայտող համակարգ։ Հետազոտության ընթացքում քննարկվում են տարբեր ժամանակաշրջանների ճարտարապետական հուշարձաններում հանդիպող խորհրդանշական ձևերն ու մոտիվները, դրանց ծագումը, զարգացումը և փոխակերպումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում խաչի, շրջանաձև և երկրաչափական ձևերի, թվային հարաբերությունների, բուսական ու կենդանական զարդանախշերի, ինչպես նաև լույսի, տարածության և ծավալի խորհրդանշական կիրառություններին։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ճարտարապետական տարրերը հաճախ հանդես գալիս ոչ միայն որպես կառուցվածքային կամ դեկորատիվ բաղադրիչներ, այլև որպես որոշակի գաղափարներ ու արժեքներ փոխանցող նշաններ։ Կարևորվում է նաև քրիստոնեական աշխարհայացքի և հայկական նախաքրիստոնեական մշակութային պատկերացումների ազդեցությունը ճարտարապետական խորհրդանշանների ձևավորման ու պահպանման վրա։ Աշխատության մեջ ավանդական ձևերը դիտարկվում են պատմական զարգացման մեջ՝ ընդգծելով դրանց շարունակականությունը և տարբեր դարաշրջաններում նոր իմաստներով վերաիմաստավորվելու հնարավորությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայկական ճարտարապետությունը ուսումնասիրել որպես մշակութային հաղորդակցության յուրահատուկ լեզու, որի միջոցով սերունդներին փոխանցվել են հավատալիքներ, պատմական հիշողություն և ազգային ինքնության գաղափարներ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, հնագետներին և խորհրդանշանագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։