Հակոբյան, Սամվել Վարդանի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման և վերահսկման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դրանց արդյունավետության բարձրացման և կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների պահպանության տնտեսական ու բնապահպանական հիմնախնդիրները, ջրօգտագործման և ջրահեռացման գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրային էկոհամակարգերի վրա տնտեսական գործունեության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային կեղտաջրերի հետևանքով առաջացող աղտոտման տնտեսական հետևանքներին, բնապահպանական վնասի գնահատման մեթոդներին և աղտոտման նվազեցման խթանման միջոցներին։ Ուսումնասիրվում են բնապահպանական հարկերի, վճարների, տնտեսական պատժամիջոցների, արտոնությունների և ֆինանսական խրախուսման գործիքների կիրառման հնարավորությունները՝ ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքի իրականացմանը, ջրօգտագործողների տնտեսական պատասխանատվության բարձրացմանը, ինչպես նաև ջրային ռեսուրսների պահպանության ոլորտում պետական կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմներին։ Կարևորվում են ջրի որակի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, աղտոտման ծավալների գնահատումը, մաքրման տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական հիմնավորումը և բնապահպանական ներդրումների արդյունավետության որոշումը։ Դիտարկվում են նաև ջրային ռեսուրսների կառավարման իրավական և ինստիտուցիոնալ պայմանները, ջրային ավազանների պահպանության խնդիրները, ջրօգտագործման տնտեսական շահերի և բնապահպանական պահանջների հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել Հայաստանի ջրային տնտեսության առանձնահատկությունները, միջազգային բնապահպանական կառավարման փորձը և տնտեսական կարգավորման տարբեր գործիքների կիրառման արդյունքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պահպանության քաղաքականության կատարելագործման, աղտոտման կանխարգելման տնտեսական խթանների ձևավորման, բնապահպանական ծախսերի արդյունավետ կառավարման և կայուն ջրօգտագործման ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպան տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, էկոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։