Հարությունյան, Գոհար Վաղինակի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական անալիզի և մոտարկման տեսության շրջանակում ֆունկցիաների հավասարաչափ-շոշափական մոտարկումների ուսումնասիրմանը՝ կիրառելով լակունար աստիճանային շարքեր և հատուկ գործակիցներով քվազիբազմանդամներ։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրն է, թե ինչպես կարելի է բարդ կառուցվածք ունեցող ֆունկցիաները ներկայացնել կամ մոտարկել ավելի պարզ ֆունկցիոնալ համակարգերով՝ միաժամանակ պահպանելով ոչ միայն ֆունկցիայի արժեքների, այլև որոշակի ածանցյալների կամ շոշափական հատկությունների համապատասխանությունը։ Աշխատանքում լակունար աստիճանային շարքերը դիտարկվում են որպես այնպիսի ֆունկցիոնալ կառուցվածքներ, որոնցում աստիճանների որոշ անդամներ բացակայում են կամ ունեն հատուկ դասավորվածություն, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ուսումնասիրել սովորական աստիճանային շարքից տարբերվող մոտարկման դասեր։ Հատուկ գործակիցներով քվազիբազմանդամների կիրառումը թույլ է տալիս կառուցել ավելի ճկուն մոտարկող արտահայտություններ և ուսումնասիրել դրանց կոնվերգենցիայի ու մոտարկման հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հավասարաչափ մոտարկման ապահովման պայմանների բացահայտումը, երբ մոտարկվող ֆունկցիայի և մոտարկող արտահայտության միջև տարբերությունը որոշակի տիրույթում ձգտում է զրոյի։ Միաժամանակ շոշափական մոտարկման պահանջը բարձրացնում է խնդրի բարդությունը, քանի որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ֆունկցիայի ածանցյալների համապատասխանությունը և մոտարկման տեղային վարքագիծը։ Աշխատանքը կարող է ներառել հատուկ գործակիցների ընտրության սկզբունքների, կառուցվող շարքերի կառուցվածքային հատկությունների, մոտարկման սխալի գնահատականների և կոնվերգենցիայի հարցերի ուսումնասիրություն։ Տեսական արդյունքները հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու ֆունկցիաների մոտարկման վերաբերյալ պատկերացումները և բացահայտելու այն պայմանները, որոնց դեպքում լակունար կառուցվածքով շարքերը կարող են արդյունավետորեն կիրառվել տարբեր դասերի ֆունկցիաների ներկայացման համար։ Թեման կարևոր է նաև այն պատճառով, որ ֆունկցիոնալ մոտարկման մեթոդները կիրառվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային հաշվարկների, դիֆերենցիալ հավասարումների և այլ կիրառական խնդիրների լուծման ժամանակ, որտեղ բարդ ֆունկցիաների փոխարինումը հարմար հաշվարկային արտահայտություններով կարող է էապես պարզեցնել հետագա վերլուծությունը։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է մոտարկման նոր կամ ընդլայնված կառուցվածքների հատկությունների ուսումնասիրությամբ, իսկ մեթոդաբանական նշանակությունը՝ ֆունկցիաների հավասարաչափ և շոշափական մոտարկման խնդիրների լուծման համար տեսական գործիքների համակարգմամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիաների տեսության, մոտարկման տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը խորացնում է պատկերացումները ոչ ստանդարտ աստիճանային շարքերի և հատուկ կառուցվածքով քվազիբազմանդամների միջոցով ֆունկցիաների մոտարկման հնարավորությունների վերաբերյալ՝ կենտրոնանալով մոտարկման ճշգրտության, հավասարաչափության և շոշափական հատկությունների պահպանման վրա։