Հարությունյան, Քրիստինե Մուրադի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գույն նշանակող բառերի էթնոլեզվաբանական, իմաստաբանական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Հետազոտության առանցքում գունանուններն են ոչ միայն որպես առարկաների տեսողական հատկանիշներն արտահայտող բառային միավորներ, այլև որպես ազգային մշակույթի, աշխարհընկալման, խորհրդանշական մտածողության և պատմականորեն ձևավորված լեզվական պատկերացումների կրողներ։ Քննվում են հիմնական և ածանցյալ գունանունների իմաստային կառուցվածքը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական կիրառությունները, գնահատողական և հուզարտահայտչական երանգները, ինչպես նաև կայուն բառակապակցությունների ու դարձվածքների կազմում ձեռք բերվող նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ արտաքուստ համարժեք գունանունները երեք լեզուներում ունեն տարբեր զուգորդումներ, խորհրդանշական արժեքներ կամ կիրառության սահմաններ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր լեզվամշակութային հանրությանը բնորոշ առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է գույների կապը մարդու հույզերի, բնավորության, սոցիալական կարգավիճակի, բնության երևույթների, ավանդույթների և մշակութային խորհրդանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածաբանական նյութը, քանի որ գունային բաղադրիչ պարունակող կայուն արտահայտություններում հաճախ պահպանվում են մշակութային հիշողության և ազգային մտածողության առանձնահատուկ շերտեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունանունների գործածությանը գեղարվեստական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում՝ պարզելու դրանց ոճական ու հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բառային համարժեքության խնդիրը, քանի որ բառարանային ուղղակի համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է արտահայտության մշակութային և իմաստային ամբողջական փոխանցումը մեկ լեզվից մյուսը։ Այս հանգամանքը աշխատանքին հաղորդում է նաև թարգմանագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով բացահայտել գունային խորհրդանիշների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է էթնոլեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գունային հասկացությունները լեզվի միջոցով արտացոլում տարբեր ժողովուրդների մշակութային փորձը և աշխարհի լեզվական պատկերը։