Հովհաննիսյան, Արթուր Աղասու

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայազգի նկարիչ և քանդակագործ Խորեն Տեր-Հարությանի ստեղծագործական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նրա արվեստը դիտարկելով XX դարի հայկական և սփյուռքահայ կերպարվեստի զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է արվեստագետի ստեղծագործական ուղու, գեղարվեստական մտածողության, թեմատիկ նախասիրությունների և արտահայտչական լեզվի ձևավորման առանձնահատկությունների վրա։ Քննության են առնվում նրա քանդակագործական, գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքները՝ բացահայտելով դրանցում արտահայտված մարդու, պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, հայրենիքի և մարդկային ապրումների թեմաները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արվեստագետի կենսագրական փորձառության և ստեղծագործության փոխհարաբերությանը, քանի որ հայրենիքից դուրս ապրելու և տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ առնչվելու հանգամանքները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել նրա աշխարհայացքի և գեղարվեստական լեզվի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են կերպարների կառուցման սկզբունքները, ձևերի ընդհանրացումը, շարժման և ներքին լարվածության արտահայտումը, ծավալի ու տարածության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև նյութի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը քանդակագործական ստեղծագործություններում։ Գեղանկարչական և գրաֆիկական աշխատանքների վերլուծության ընթացքում կարևորվում են գծի, գույնի, կոմպոզիցիայի և պատկերային խորհրդանշանների դերը։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական պատմամշակութային թեմաների և ազգային հիշողության արտացոլմանը, որոնք նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ միահյուսվում են համամարդկային գաղափարների և անհատի ներաշխարհի ներկայացման հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև այն գեղարվեստական ուղղություններն ու մշակութային միջավայրերը, որոնց հետ արվեստագետն առնչվել է իր գործունեության տարբեր փուլերում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ազգային ավանդույթի և ժամանակակից արվեստի արտահայտչամիջոցների համադրությունը։ Կարևորվում է նրա ստեղծագործությունների ոճական զարգացման ուսումնասիրությունը՝ վաղ շրջանի աշխատանքներից մինչև հասուն ստեղծագործական փուլ, ինչպես նաև տարբեր ժանրերի և նյութերի նկատմամբ նրա հետաքրքրության փոփոխությունը։ Արվեստագետի ժառանգությունը դիտարկվում է նաև սփյուռքահայ մշակույթի տեսանկյունից՝ գնահատելով նրա ներդրումը հայկական ինքնության և պատմական հիշողության գեղարվեստական պահպանման ու ներկայացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ստեղծագործողի անհատական ոճի, պատկերային մտածողության և XX դարի հայ կերպարվեստում նրա ունեցած նշանակության մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանության, հայ կերպարվեստի պատմության, քանդակագործության, գեղանկարչության և սփյուռքահայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների, արվեստաբանների և հայ արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։