Հովհաննիսյան, Էլեոնորա Իգորի

Право

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանի Դաշնությունում և Հայաստանի Հանրապետությունում անհատական սահմանադրական գանգատի ինստիտուտի ձևավորման, զարգացման և իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սահմանադրական արդարադատության համակարգում անհատական գանգատի նշանակությունը, մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները, ինչպես նաև սահմանադրական վերահսկողության իրականացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկու պետությունների սահմանադրական դատարանների իրավասություններին, անհատական գանգատների ներկայացման պայմաններին, դրանց ընդունելիության չափանիշներին և քննության ընթացակարգերին։ Ուսումնասիրվում են սահմանադրական գանգատ ներկայացնելու իրավունք ունեցող սուբյեկտների շրջանակը, դատական պաշտպանության այլ միջոցների սպառման պահանջը և վիճարկվող իրավական նորմերի սահմանադրականության ստուգման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են Ռուսաստանի և Հայաստանի սահմանադրական օրենսդրությունների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սահմանադրական արդարադատության զարգացման պատմական նախադրյալները և անհատական գանգատի ինստիտուտի իրավական բնույթը։ Կարևորվում են սահմանադրական դատարանների որոշումների իրավական ուժը, դրանց ազդեցությունը իրավակիրառ պրակտիկայի վրա և սահմանադրական իրավունքների խախտումների վերացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել երկու երկրների սահմանադրական դատարանների դատական պրակտիկան, համապատասխան օրենսդրական կարգավորումները և անհատական գանգատների քննության ընթացքում առաջացող իրավական խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում արդար դատաքննության իրավունքի, դատական պաշտպանության մատչելիության, իրավական որոշակիության և համաչափության սկզբունքների նշանակությանը սահմանադրական գանգատների քննության գործընթացում։ Առանձնացվում են անհատական գանգատի արդյունավետության բարձրացման, ընթացակարգային սահմանափակումների հաղթահարման և քաղաքացիների սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության երաշխիքների ամրապնդման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև միջազգային իրավական չափանիշների, մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական փորձի և սահմանադրական արդարադատության զարգացման ժամանակակից մոտեցումների ազդեցությունները ազգային իրավական համակարգերի վրա։ Աշխատությունը կարող է նպաստել անհատական սահմանադրական գանգատի ինստիտուտի կատարելագործման ուղղությունների բացահայտմանը, երկու երկրների իրավական փորձի համեմատական գնահատմանը և սահմանադրական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակմանը։ Հետազոտությունը գիտական և կիրառական նշանակություն ունի սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և դատական համակարգի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է իրավաբանների, սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության հետազոտողների և ուսանողների համար։