Հովհաննիսյան, Կարինե Մաքսիմի

Лингвистика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է գերմաներենի եղանակավորող մասնիկների լեզվաբանական բնույթի, կառուցվածքային, իմաստային, գործառական և տիպաբանական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում եղանակավորող մասնիկների տեղը գերմաներենի քերականական համակարգում, դրանց փոխհարաբերությունները խոսքի այլ մասերի հետ, ինչպես նաև խոսողի վերաբերմունքի, հաղորդակցական մտադրության և արտահայտության գնահատողական երանգների ձևավորման գործում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերմաներենին բնորոշ doch, ja, eben, halt, wohl, denn, mal, schon և այլ եղանակավորող մասնիկների իմաստագործառական առանձնահատկություններին, դրանց կիրառության պայմաններին և խոսքային տարբեր իրավիճակներում դրսևորվող նշանակություններին։ Ուսումնասիրվում են եղանակավորող մասնիկների դասակարգման տեսական սկզբունքները, դրանց տարբերակման չափանիշները, բառային և քերականական հատկանիշները, ինչպես նաև լեզվաբանական տարբեր ուղղություններում առաջարկվող մեկնաբանությունները։ Քննության են առնվում եղանակավորության՝ որպես լեզվական կարգի արտահայտման միջոցները, խոսողի սուբյեկտիվ վերաբերմունքի դրսևորումները, ասույթի հաղորդակցական ուղղվածությունը և մասնիկների մասնակցությունը խոսքի իմաստային կառուցվածքի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է եղանակավորող մասնիկների շարահյուսական վարքագծի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ նախադասության մեջ դրանց դիրքային առանձնահատկությունները, տարբեր տեսակի նախադասություններում կիրառության սահմանափակումները և շարահյուսական այլ բաղադրիչների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Դիտարկվում են պատմողական, հարցական, հրամայական և բացականչական նախադասություններում եղանակավորող մասնիկների գործառույթները, դրանց ազդեցությունը ասույթի հուզական, գնահատողական և հաղորդակցական երանգավորման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնիկների բազմիմաստությանը, համատեքստային պայմանավորվածությանը և այն հանգամանքին, որ նույն լեզվական միավորը տարբեր խոսքային իրավիճակներում կարող է արտահայտել հաստատում, ենթադրություն, համոզվածություն, զարմանք, մեղմացում, առարկություն կամ հաղորդակցական այլ վերաբերմունքներ։ Ուսումնասիրվում են եղանակավորող մասնիկների և մակբայների, շաղկապների, ձայնարկությունների ու այլ գործառական բառերի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց քերականական կարգավիճակի որոշման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մասնիկների հնչերանգային առանձնահատկություններին, շեշտադրության հետ ունեցած փոխհարաբերություններին և բանավոր հաղորդակցության ընթացքում դրանց գործառական նշանակությանը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում եղանակավորող մասնիկների տիպաբանական բնութագրերը, գերմաներենի համապատասխան լեզվական միջոցների համեմատությունը այլ լեզուներում եղանակավորություն արտահայտող կառույցների հետ և տարբեր լեզվական համակարգերում դրանց հնարավոր գործառական համարժեքությունների բացահայտումը։ Քննարկվում են մասնիկների իմաստների համեմատական վերլուծության դժվարությունները, լեզուների կառուցվածքային տարբերություններով պայմանավորված առանձնահատկությունները և հաղորդակցական նշանակությունների փոխանցման հնարավոր եղանակները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում գերմաներենի եղանակավորող մասնիկների թարգմանության խնդիրը, քանի որ դրանց արտահայտած իմաստային և գործաբանական երանգները հաճախ չունեն այլ լեզուներում անմիջական բառային համարժեքներ և պահանջում են համատեքստային մեկնաբանություն։ Կարևորվում են նաև եղանակավորող մասնիկների գործածության ուսումնասիրությունը գերմաներենի՝ որպես օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում, սովորողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը և բնական խոսքի իմաստային նրբերանգների ճիշտ ընկալման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակներում կարող են դիտարկվել լեզվական նյութի նկարագրական, համեմատական, գործառական և համատեքստային վերլուծության մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու եղանակավորող մասնիկների դերը խոսքի կազմակերպման և հաղորդակցական փոխազդեցության մեջ։ Հետազոտությունը նպաստում է գերմաներենի քերականական համակարգի, եղանակավորության լեզվական արտահայտման միջոցների, խոսքի գործաբանական կառուցվածքի և լեզվական տիպաբանության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել գերմանագետների, ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության մասնագետների, քերականագետների, թարգմանաբանների, գերմաներենի դասավանդողների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և բանասիրական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։