Հունանյան, Արծվի Uտեփանի

Литература

Նյութը նվիրված է Դերենիկ Դեմիրճյանի դրամատուրգիական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով նրա թատերական ստեղծագործությունների թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Դեմիրճյանի դրամատուրգիան կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ գրականության և թատրոնի պատմության մեջ՝ առանձնանալով պատմական ու սոցիալական թեմաների, ազգային ինքնության, մարդկային հարաբերությունների, բարոյական ընտրության և հասարակական հակասությունների բազմակողմանի ներկայացմամբ։ Նրա դրամատիկական ստեղծագործություններում պատմական իրադարձությունները հաճախ վերածվում են ոչ միայն անցյալի պատկերման, այլև մարդու, իշխանության, հասարակության և ազգային ճակատագրի վերաբերյալ ընդհանրացումների։ Հեղինակի դրամատուրգիական մտածողությանը բնորոշ է կերպարների հոգեբանական բացահայտումը, նրանց ներքին հակասությունների և գործողությունների շարժառիթների ներկայացումը, ինչի շնորհիվ դրամատիկական բախումները ստանում են ոչ միայն արտաքին, այլև ներքին նշանակություն։ Կարևոր տեղ ունի նաև հումորի, երգիծանքի և դրամատիկական լարվածության համադրությունը, որի միջոցով հեղինակը բացահայտում է մարդկային բնավորությունների և հասարակական հարաբերությունների տարբեր կողմերը։ Դրամատիկական երկերում կերպարների փոխհարաբերությունները կառուցվում են կոնֆլիկտների և արժեքային հակադրությունների շուրջ, իսկ երկխոսությունը դառնում է ոչ միայն գործողության առաջխաղացման, այլև կերպարների բնութագրման ու գաղափարական դիրքորոշումների արտահայտման հիմնական միջոցներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկություններին, խոսքի անհատականացմանը, ժողովրդական լեզվամտածողության կիրառմանը, պատկերավոր արտահայտություններին և դրամատիկական խոսքի բնականությանը։ Առանձին նշանակություն ունի պատմական նյութի գեղարվեստական վերաիմաստավորումը, քանի որ անցյալի իրադարձությունները ներկայացվում են ժամանակակից ընթերցողի և հանդիսատեսի համար հասկանալի բարոյական ու հասարակական խնդիրների համատեքստում։ Դեմիրճյանի դրամատուրգիան արժեքավոր է նաև այն առումով, որ միավորում է գրական և թատերական մտածողությունը՝ ստեղծելով բեմական գործողության, կերպարների և խոսքի փոխկապակցված համակարգ։ Նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ դրամատուրգիայի զարգացման որոշ կարևոր միտումներ և հասկանալու այն գեղարվեստական սկզբունքները, որոնց միջոցով պատմական, սոցիալական և հոգեբանական նյութը վերածվում է թատերական ամբողջական պատկերի։ Ընդհանուր առմամբ, թեման ներկայացնում է Դերենիկ Դեմիրճյանի դրամատուրգիան որպես հայ գրականության նշանակալի երևույթ, որտեղ պատմական հիշողությունը, հասարակական դիտարկումները, ազգային մտածողությունը, մարդկային հոգեբանությունը և երգիծական հայացքը միավորվում են ինքնատիպ դրամատիկական աշխարհ ստեղծելու համար։