Ջհանգիրյան, Դանիել Ժորայի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում շահույթի ձևավորման, հաշվառման և վերահսկման գործընթացներում աուդիտի նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի ֆինանսական արդյունքների արժանահավատության գնահատումն է, քանի որ շահույթի ցուցանիշը կարևոր նշանակություն ունի կազմակերպության գործունեության արդյունավետության, ֆինանսական կայունության և կառավարման արդյունքների գնահատման համար։ Բանկային գործունեության առանձնահատկություններից ելնելով՝ շահույթի ձևավորումը կապված է տոկոսային և ոչ տոկոսային եկամուտների, գործառնական ծախսերի, ֆինանսական գործիքների հետ կապված արդյունքների, ակտիվների արժեզրկման և այլ ֆինանսական գործոնների հետ, ինչի պատճառով դրանց ճիշտ հաշվառումն ու ներկայացումը պահանջում են հետևողական վերահսկողություն։ Աուդիտի շրջանակում կարևորվում է եկամուտների և ծախսերի ճանաչման, դասակարգման և համապատասխան հաշվետու ժամանակաշրջաններին վերագրման հիմնավորվածության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև ֆինանսական հաշվետվություններում ներկայացված արդյունքների համապատասխանության գնահատումը կիրառելի հաշվապահական սկզբունքներին և պահանջներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն ոլորտներին, որտեղ մասնագիտական գնահատականները և հաշվարկային ենթադրությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ վերջնական ֆինանսական արդյունքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է ներքին վերահսկողության համակարգի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե բանկում գործող ընթացակարգերն ինչ չափով են նպաստում հաշվապահական տվյալների ամբողջականությանը, սխալների ժամանակին հայտնաբերմանը և ֆինանսական տեղեկատվության արժանահավատության ապահովմանը։ Աուդիտը դիտարկվում է նաև որպես բանկի ղեկավարության, բաժնետերերի, վերահսկող մարմինների և ֆինանսական հաշվետվություններից օգտվող այլ կողմերի համար վստահելի տեղեկատվության ապահովմանը նպաստող գործիք։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին աուդիտի գործառույթների տարբերություններն ու փոխկապակցվածությունը, աուդիտորական ռիսկերի գնահատումը և ֆինանսական արդյունքների վերաբերյալ բավարար աուդիտորական ապացույցների ձևավորման նշանակությունը։ ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում խնդիրը կարող է դիտարկվել նաև ֆինանսական վերահսկողության, բանկերի հաշվետվողականության և վերահսկողական միջավայրի զարգացման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բանկային գործի, հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական վերլուծության և աուդիտի մոտեցումները՝ բացահայտելով շահույթի վերաբերյալ տեղեկատվության արժանահավատության ապահովման և բանկային կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործում աուդիտի նշանակությունը։