Կարախանյան, Սերգեյ Աշոտի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության մեջ ձևավորված և ձևավորման ներուժ ունեցող կլաստերների բացահայտման, առանձնացման և դրանց տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է փոխկապակցված ձեռնարկությունների, մատակարարների, սպասարկող կազմակերպությունների, գիտակրթական հաստատությունների և այլ տնտեսական սուբյեկտների տարածքային ու ճյուղային համախմբումների վերլուծության վրա։ Դիտարկվում են կլաստերների ձևավորման տնտեսական նախադրյալները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և մրցակցային առավելությունների ստեղծման հնարավորությունները։ Կարևորվում է տնտեսության տարբեր ճյուղերի միջև առկա արտադրական, տեխնոլոգիական և գործարար կապերի բացահայտումը, որոնց հիման վրա հնարավոր է որոշել կլաստերային զարգացման առավել հեռանկարային ուղղությունները։ Ուսումնասիրվում են կլաստերների առանձնացման և գնահատման համար կիրառվող քանակական ու որակական մեթոդները, տնտեսական ցուցանիշները, արտադրության կենտրոնացման աստիճանը, զբաղվածությունը, արտադրողականությունը, արտահանման ներուժը և նորարարական ակտիվությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կլաստերային մոտեցման ազդեցությանը ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման, նոր տեխնոլոգիաների տարածման, մասնագիտացման խորացման և տնտեսության տարբեր մասնակիցների միջև համագործակցության զարգացման վրա։ Վերլուծվում է նաև պետական տնտեսական քաղաքականության դերը կլաստերների ձևավորման և զարգացման համար նպաստավոր միջավայր ստեղծելու գործում՝ ներառելով ենթակառուցվածքների զարգացումը, ներդրումային գործունեության խթանումը, մարդկային կապիտալի կատարելագործումը և գիտության ու բիզնեսի միջև համագործակցության ամրապնդումը։ Կլաստերների գնահատումը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական ներուժի և առանձին ոլորտների մրցակցային դիրքերի բացահայտման կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս որոշել զարգացման առաջնահերթությունները և առավել արդյունավետ ուղղություններով կենտրոնացնել հասանելի ռեսուրսները։ Աշխատությունում կարևորվում է նաև տարածաշրջանային զարգացման տեսանկյունը, քանի որ տնտեսական գործունեության տարածքային կենտրոնացումը կարող է նպաստել մարզերի մասնագիտացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը և տեղական տնտեսական հնարավորությունների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Կլաստերային համակարգերի զարգացումը ներկայացվում է որպես արտադրողականության, նորարարության, ներդրումային գրավչության և միջազգային մրցունակության բարձրացման հնարավոր միջոց։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ռազմավարական կառավարման, տարածաշրջանային զարգացման, տնտեսական քաղաքականության և մրցունակության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։