Խաչատրյան, Ալբերտ Արմենի

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հարկային կառավարման համակարգում առկա կազմակերպական, վարչարարական, տնտեսական և տեխնոլոգիական խնդիրները և գնահատել դրանց ազդեցությունը պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման, հարկային կարգապահության և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են հարկային վարչարարության հիմնական մեխանիզմները, հարկերի հաշվարկման և գանձման գործընթացները, հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողությունը, ինչպես նաև հարկ վճարողների և պետական մարմինների փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության պարզեցմանը, հարկային գործընթացների թվայնացմանն ու ավտոմատացմանը, տվյալների արդյունավետ օգտագործմանը և հարկային վերահսկողության ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Կարևորվում է նաև հարկային համակարգի թափանցիկության և կանխատեսելիության ապահովումը, քանի որ պարզ և հասկանալի կանոնները կարող են նպաստել հարկային կարգապահության բարձրացմանը և ստվերային տնտեսական գործունեության նվազեցմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հարկային բեռի օպտիմալացման, հարկային ռիսկերի կառավարման, հարկերից խուսափելու դեմ պայքարի և հարկային պարտավորությունների կամավոր կատարման խթանման խնդիրները։ Աշխատանքը անդրադառնում է պետական կառավարման արդյունավետության և հարկային համակարգի փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով, որ արդյունավետ վարչարարությունը պետք է միաժամանակ ապահովի պետական եկամուտների կայունությունը և նվազագույնի հասցնի հարկ վճարողների համար ավելորդ վարչական ծախսերն ու բարդությունները։ Հնարավոր լուծումների շարքում կարևորվում են էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացումը, հարկային տվյալների վերլուծական համակարգերի կատարելագործումը, մասնագիտական կարողությունների բարձրացումը, վերահսկողության ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումների ընդլայնումը և հարկ վճարողների սպասարկման որակի բարելավումը։ Ստացված մոտեցումները կարող են նպաստել հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը, պետական ֆինանսների կայունացմանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը և հարկային հարաբերությունների նկատմամբ վստահության ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի հիմնավորել Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակակից, արդյունավետ և հավասարակշռված հարկային կառավարման համակարգի ձևավորման անհրաժեշտությունը՝ համադրելով պետական ֆինանսական շահերը, տնտեսական զարգացման նպատակները և հարկ վճարողների օրինական շահերը։