Խաչատրյան, Նարինե Խաչիկի

Биология

Աշխատությունը նվիրված է առնետի գլխուղեղում և ենթաստամոքսային գեղձում նյարդակտիվ ամինաթթուների պարունակության և նյութափոխանակային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բնական ֆիզիոլոգիական վիճակի և փորձարարական շաքարախտի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում նյարդային և ներզատական համակարգերի միջև կենսաքիմիական փոխկապակցվածությունն է, մասնավորապես՝ այն փոփոխությունները, որոնք շաքարախտի զարգացման ընթացքում կարող են առաջանալ կենսաբանական ակտիվություն ունեցող ամինաթթուների քանակական բաշխման մեջ։ Ուսումնասիրվող միացությունների շարքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գամմա-ամինակարագաթթուն, գլուտամատը, գլուտամինը, ասպարտատը և դրանց նյութափոխանակության հետ կապված այլ ամինաթթուներ, որոնք մասնակցում են ինչպես գլխուղեղի նյարդաքիմիական գործընթացներին, այնպես էլ ենթաստամոքսային գեղձի ֆունկցիոնալ կարգավորմանը։ Աշխատանքի շրջանակում համեմատվում են առողջ և փորձարարական շաքարախտ ունեցող կենդանիների համապատասխան հյուսվածքներում այդ նյութերի պարունակության ցուցանիշները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ածխաջրային նյութափոխանակության խանգարման պայմաններում առաջացող կենսաքիմիական տեղաշարժերը։ Կարևորվում է գլխուղեղի և ենթաստամոքսային գեղձի տվյալների զուգահեռ ուսումնասիրությունը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր օրգաններում նյարդակտիվ ամինաթթուների նյութափոխանակության ընդհանուր և առանձնահատուկ օրինաչափությունները։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է գլուտամինի և այլ ամինաթթուների հնարավոր դերին գամմա-ամինակարագաթթվի առաջացման գործընթացներում և այդ նյութափոխանակային ուղիների փոփոխություններին շաքարախտի պայմաններում։ Նման համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես են նյութափոխանակային խանգարումները կապված նյարդաքիմիական համակարգերի և ենթաստամոքսային գեղձի կենսաքիմիական գործունեության փոփոխությունների հետ։ Արդյունքների վերլուծությունը կարևոր է փորձարարական դիաբետոլոգիայի, նեյրոքիմիայի և կենսաքիմիայի տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է շաքարախտի ժամանակ տարբեր օրգաններում ամինաթթվային նյութափոխանակության փոփոխությունների մեխանիզմների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է նեյրոքիմիական և էնդոկրին-կենսաքիմիական մոտեցումները՝ շեշտադրելով գլխուղեղի և ենթաստամոքսային գեղձի միջև նյութափոխանակային փոխառնչությունների նշանակությունը։