Խառատյան, Տիգրան Գագիկի

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում և հայերենում խոսքային վարվեցողության հաղորդակցական կաղապարների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ լեզվաբանական, հանրալեզվաբանական և միջմշակութային հաղորդակցության տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրության առանցքում են խոսքային հաղորդակցության ընթացքում կիրառվող քաղաքավարության արտահայտչամիջոցները, դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում դրանց օգտագործման օրինաչափությունները։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքային վարվեցողության՝ որպես հասարակության մշակութային արժեքների, ազգային մտածողության, սոցիալական հարաբերությունների և լեզվական ավանդույթների արտահայտման կարևոր միջոցի դերին։ Քննարկվում են ողջույնի, հրաժեշտի, շնորհակալության, ներողության, խնդրանքի, հրավերի, շնորհավորանքի, մաղթանքի, համաձայնության, անհամաձայնության և դիմելաձևերի հաղորդակցական կաղապարները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները երկու լեզուներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքային վարվեցողության ձևերի ընտրության վրա ազդող գործոններին, այդ թվում՝ հաղորդակիցների տարիքին, սոցիալական կարգավիճակին, փոխհարաբերությունների բնույթին, հաղորդակցական միջավայրին, պաշտոնականության աստիճանին և ազգային մշակութային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են անգլերենին և հայերենին բնորոշ քաղաքավարության ռազմավարությունները, ուղղակի և անուղղակի խոսքային գործողությունների կիրառությունը, խոսքային մտադրությունների արտահայտման միջոցները և դրանց փոխկապակցվածությունը հաղորդակցական նպատակների հետ։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ միևնույն հաղորդակցական իրավիճակում տարբեր լեզուներով արտահայտվող խոսքային կաղապարները կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածք, հուզական երանգավորում և գործաբանական նշանակություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում նաև խոսքային վարվեցողության նորմերի պահպանման և խախտման հետևանքներին, միջմշակութային հաղորդակցության ընթացքում առաջացող թյուրըմբռնումներին և դրանց հաղթահարման լեզվական ու հաղորդակցական հնարավորություններին։ Քննարկվում են լեզվական միավորների գործածության պայմանները, խոսքային կաղապարների համարժեքության խնդիրները և դրանց թարգմանության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով լեզվամշակութային տարբերությունները։ Աշխատության թեմատիկան կարևոր նշանակություն ունի հաղորդակցական կարողությունների զարգացման, օտար լեզուների ուսուցման արդյունավետության բարձրացման, թարգմանական գործունեության կատարելագործման և տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների միջև փոխըմբռնման ապահովման տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները լեզվի և մշակույթի փոխհարաբերությունների, խոսքային վարքի հասարակական պայմանավորվածության և հաղորդակցական նորմերի ազգային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, թարգմանիչների, անգլերենի և հայերենի դասավանդողների, ուսանողների, միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտողների, ինչպես նաև խոսքային հաղորդակցության և լեզվական վարվեցողության խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։