Книги автора (1)

Онлайн

История

Գրիգոր Խլաթեցու «Աղետների հիշատակարանը»

Գրիգոր Խլաթեցու «Աղետների հիշատակարանը» հայ միջնադարյան պատմագրական և հուշագրական գրականության արժեքավոր երկերից է, որն առնչվում է հայ ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանմանը, պատմական աղետների արձանագրմանն ու դրանց թողած հետևանքների ներկայացմանը։ Ստեղծագործության հիմքում ընկած է ժամանակաշրջանի ծանր իրադարձությունների, հասարակական ցնցումների, պատերազմների, ավերածությունների, մարդկային կորուստների և ժողովրդի կրած տառապանքների հիշատակման գաղափարը։ Հեղինակը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես իր ժամանակի դեպքերը գրանցող պատմագիր, այլև որպես պատմական հիշողության պահպանման կարևոր առաքելություն ստանձնած մտավորական, որի համար անցյալի իրադարձությունների արձանագրումը բարոյական և հոգևոր նշանակություն ունի։ Երկի բովանդակային առանցքը կազմում են աղետների պատմական նկարագրությունը, դրանց պատճառների ու հետևանքների անդրադարձը, մարդկային կյանքի անկայունության, հասարակական կյանքի խոցելիության և պատմական փորձության մեջ ժողովրդի տոկունության հարցերը։ Միջնադարյան հայ պատմագրությանը բնորոշ մտածողությամբ պատմական իրադարձությունները դիտարկվում են նաև հոգևոր և բարոյական տեսանկյունից՝ արտահայտելով ժամանակի կրոնական աշխարհայացքը, աստվածային նախախնամության ընկալումը և մարդկային արարքների ու պատմական հետևանքների միջև կապի վերաբերյալ պատկերացումները։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական հիշողության և անձնական վկայության միահյուսումը, որի շնորհիվ այն ձեռք է բերում ոչ միայն տարեգրական, այլև հուշագրական արժեք։ Նման երկերում իրադարձությունների արձանագրումը ծառայում է նաև ապագա սերունդներին անցյալի փորձը փոխանցելու նպատակին՝ թույլ տալով պատկերացում կազմել միջնադարյան հասարակության հոգևոր մթնոլորտի, հասարակական հարաբերությունների, ժողովրդի կենսապայմանների և պատմական դժվարությունների մասին։ Գրիգոր Խլաթեցու պատմագրական ժառանգությունը կարևոր տեղ ունի հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ, իսկ այս հիշատակարանը նշանակալի է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է պատմական ողբերգությունների նկատմամբ ժամանակակից մարդու վերաբերմունքը և իրադարձությունները գրավոր հիշողության վերածելու անհրաժեշտությունը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայոց պատմության, միջնադարյան պատմագրության, մատենագիտության և պատմական հիշողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, միաժամանակ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրավոր մշակույթի և ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ստեղծագործությունը հնարավորություն է տալիս մոտենալ միջնադարյան հայ մարդու աշխարհընկալմանը, հասկանալ պատմական աղետների հոգևոր ու հասարակական ընկալումները և գնահատել գրավոր վկայության դերը ժողովրդի անցյալի պահպանման գործում։

Обновлено. 2026-11-20
Գրիգոր Խլաթեցու «Աղետների հիշատակարանը»

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее