Կիրակոսյան, Արմինե Արմենի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է խոսքի զարգացման դժվարություններ ունեցող երեխաների բառապաշարի ընդլայնման և դպրոցական ուսուցմանը նրանց պատրաստվածության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում բառապաշարային կարողությունների ձևավորումն է՝ որպես հաղորդակցման, մտածողության, բանավոր խոսքի ընկալման և հետագա գրավոր խոսքի յուրացման կարևոր հիմք։ Բառապաշարի սահմանափակությունը կարող է դժվարացնել երեխայի կողմից ուսումնական հրահանգների ընկալումը, սեփական մտքերի արտահայտումը, առարկաների և երևույթների հատկանիշների նկարագրումը, իմաստային կապերի հաստատումը և նոր հասկացությունների յուրացումը։ Այդ պատճառով բառապաշարի հարստացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես խոսքային զարգացման առանձին ուղղություն, այլև որպես դպրոցական պատրաստվածության կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել երեխաների ակտիվ և պասիվ բառապաշարի առանձնահատկությունները, բառերի իմաստների ընկալումը, ընդհանրացնող հասկացությունների յուրացումը, հոմանիշային և հականիշային հարաբերությունների ճանաչումը, ինչպես նաև բառերը համապատասխան հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառելու կարողությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բառապաշարային աշխատանքի կապը քերականական կառուցվածքների, կապակցված խոսքի և հնչյունաբանական կարողությունների զարգացման հետ, քանի որ լեզվական համակարգի տարբեր բաղադրիչները փոխկապակցված են և միասին են ապահովում լիարժեք հաղորդակցությունը։ Մանկավարժական տեսանկյունից կարող են քննության առնվել խաղային, պատկերային, պատմողական և առարկայական գործունեության վրա հիմնված ուսուցողական միջոցները, որոնք նպաստում են նոր բառերի իմաստավորված յուրացմանը և դրանց գործնական կիրառմանը։ Կարևորվում է նաև աշխատանքի անհատականացումը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր երեխայի խոսքային զարգացման մակարդակը, ճանաչողական առանձնահատկությունները և առաջընթացի դինամիկան։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նախադպրոցական և դպրոցական կրթության միջև շարունակականության ապահովման անհրաժեշտությամբ։ Բավարար բառապաշարային կարողությունները կարող են նպաստել ընթերցանության և գրավոր խոսքի հետագա յուրացմանը, ուսուցչի խոսքի ավելի լավ ընկալմանը, դասարանում հաղորդակցմանը և տարբեր ուսումնական առարկաների հասկացությունների յուրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լոգոպեդիայի, հատուկ մանկավարժության, խոսքի զարգացման և դպրոցական պատրաստվածության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ կարևորելով երեխայի լեզվական կարողությունների հետևողական զարգացումը որպես կրթական գործընթացին արդյունավետ մասնակցության նախապայման։