Կորյուն

История

Այս աշխատությունը պատկանում է հայ մատենագրական և բանասիրական ժառանգության ուսումնասիրման ու պահպանմանն առնչվող գրականությանը։ Այն իր վերնագրով մատնանշում է գրավոր ստեղծագործությունների, հեղինակների, գրական երկերի և մատենագրական ժառանգության ներկայացման ու համակարգման ուղղվածություն՝ ընդգրկելով հայ մտավոր և գրական մշակույթի ուսումնասիրության համար կարևոր ոլորտներ։ Մատենագրությունը որպես գիտական և մշակութային գործունեության բնագավառ առանձնահատուկ նշանակություն ունի ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանման, գրավոր ժառանգության ճանաչման և տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված մտավոր արժեքների փոխանցման գործում։ Այսպիսի աշխատությունների կարևորագույն նպատակներից է գրավոր մշակույթի բազմազան դրսևորումների բացահայտումը, գրական ստեղծագործությունների և դրանց հեղինակների վերաբերյալ գիտելիքների ամբողջացումը, ինչպես նաև անցյալի գրական ու գիտական ժառանգության նկատմամբ համակարգված հետաքրքրության ձևավորումը։ Հայ մատենագրական ավանդույթը դարերի ընթացքում ձևավորել է հարուստ ու բազմաշերտ ժառանգություն, որի մեջ ընդգրկված են պատմագրական, աստվածաբանական, փիլիսոփայական, մեկնողական, գեղարվեստական, լեզվաբանական և գիտական երկեր։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, կրթության, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային ինքնության պատմական զարգացումը։ Աշխատության վերնագրով մատնանշվող թեմատիկ ուղղությունը կարևոր է հատկապես գրավոր ժառանգության ամբողջական ընկալման տեսանկյունից, քանի որ մատենագրական ուսումնասիրությունը չի սահմանափակվում առանձին երկերի հիշատակմամբ, այլ առնչվում է դրանց ստեղծման, պահպանման, տարածման և մշակութային նշանակության հարցերին։ Հայ գրավոր մշակույթի պատմության մեջ մատենագրական ժառանգությունը կարևոր դեր է ունեցել ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և պատմական շարունակականության պահպանման գործում։ Հայ հեղինակների ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ծառայել են որպես գիտելիքի փոխանցման, կրոնական ուսուցման, պատմական իրադարձությունների արձանագրման և հասարակական մտքի զարգացման միջոց։ Դրանց միջոցով պահպանվել են ոչ միայն անցյալի իրադարձությունների ու գաղափարների մասին տեղեկություններ, այլև լեզվական, գրական և գեղարվեստական արժեքներ, որոնք կազմում են ազգային մշակույթի հիմնարար շերտերից մեկը։ Այս տեսանկյունից մատենագրական բնույթի աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեն գրական ժառանգության ճանաչման և տարբեր դարաշրջանների մտավոր ձեռքբերումների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու համար։ Դրանք նպաստում են նաև այնպիսի գիտական հետաքրքրությունների զարգացմանը, որոնք առնչվում են հեղինակային ժառանգության ուսումնասիրությանը, գրական երկերի դասակարգմանը, ձեռագրական ավանդույթներին և գրքի պատմությանը։ Մատենագրական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հայ գրավոր մշակույթի բազմալեզու և բազմամշակութային միջավայրի ճանաչումը։ Հայ հեղինակները տարբեր ժամանակներում ստեղծագործել են պատմական ու աշխարհագրական տարբեր միջավայրերում՝ պահպանելով իրենց լեզվական և մշակութային ինքնությունը, միաժամանակ հաղորդակցվելով այլ ժողովուրդների գիտական ու գրական ավանդույթների հետ։ Այս հանգամանքը հայ մատենագրությունը դարձնում է ոչ միայն ազգային, այլև համաշխարհային մշակութային պատմության ուսումնասիրության կարևոր աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ մտավորականության մասնակցությունը տարբեր ժամանակաշրջանների գիտական, կրոնական և գրական գործընթացներին։ Գրականագիտական և բանասիրական տեսանկյունից նման բնույթի աշխատությունները նպաստում են գրավոր խոսքի, գրական ժառանգության և հեղինակային ստեղծագործության նկատմամբ գիտական մոտեցման ձևավորմանը։ Մատենագրական ուսումնասիրությունը պահանջում է ուշադրություն լեզվի, ոճի, ստեղծագործության կառուցվածքի, պատմական միջավայրի և գաղափարական բովանդակության նկատմամբ։ Այն նաև կարևոր նշանակություն ունի գրական երկերի պատմական արժեքը գնահատելու և դրանց տեղը ազգային մշակույթի ընդհանուր զարգացման համատեքստում որոշելու համար։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչական և մտավոր կյանքի պատմության մեջ։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում գործող Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել հայ մատենագրության ուսումնասիրման, հին գրական ժառանգության պահպանման, գիտական հրատարակությունների պատրաստման և հայերեն գրքի տարածման գործում։ Միաբանության անդամների գործունեությունը նպաստել է հայ բանասիրության, պատմագիտության, լեզվաբանության և գրականագիտության զարգացմանը՝ ձևավորելով գիտական աշխատանքի և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանության ամուր ավանդույթ։ Սուրբ Ղազարի տպարանում հրատարակված այս աշխատությունը ներկայացնում է այն ժամանակաշրջանի հայ մտավոր միջավայրի հետաքրքրությունը գրավոր ժառանգության հավաքման, ուսումնասիրման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու նկատմամբ։ Այն կարևոր է նաև Վենետիկի Մխիթարյանների հրատարակչական գործունեության և հայ մշակութային կյանքի միջազգային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Գրքի ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ մատենագրության, գրականագիտության, բանասիրության, պատմագրության և հայ գրքի պատմության հետազոտողների համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գրադարանագետների, մատենագետների, ձեռագրագետների և ազգային գրավոր ժառանգության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է մատենագրական մշակույթի և գրավոր ժառանգության պատմական նշանակության բացահայտմամբ, ինչպես նաև հայ մտավոր կյանքի բազմադարյան շարունակականության ճանաչման հնարավորությամբ։ Աշխատությունը տեղավորվում է այն գիտական ու մշակութային ավանդույթի շրջանակում, որի հիմնական նպատակն է պահպանել, ուսումնասիրել և հաջորդ սերունդներին փոխանցել հայ ժողովրդի ստեղծած գրավոր արժեքները՝ ընդգծելով մատենագրության դերը ազգային հիշողության, գիտելիքի զարգացման և մշակութային ինքնության պահպանման գործում։