Կոստանդյան, Մարտուն Ալեքսանդրի

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Տիգրան Չուխաճյանի երաժշտական ժառանգության սիմֆոնիկ ոլորտի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով XIX դարի հայ մասնագիտական երաժշտական մշակույթի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում կոմպոզիտորի նվագախմբային մտածողության առանձնահատկությունները, երաժշտական ձևի կառուցման սկզբունքները, թեմատիկ նյութի զարգացումը, գործիքավորման եղանակները և ազգային ու եվրոպական երաժշտական ավանդույթների փոխհարաբերությունն են։ Չուխաճյանի ստեղծագործական գործունեությունը դիտարկվում է այն պատմամշակութային միջավայրում, որտեղ հայկական երաժշտական արվեստը նոր ձևերով էր առնչվում եվրոպական մասնագիտական երաժշտության ժանրերին ու արտահայտչամիջոցներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել սիմֆոնիկ բնույթի ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, երաժշտական թեմաների հակադրությունն ու զարգացումը, մեղեդային լեզուն, հարմոնիկ մտածողությունը, ռիթմական կազմակերպումը և նվագախմբային հնչողության ձևավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հարցին, թե կոմպոզիտորն ինչպես է եվրոպական ռոմանտիզմին բնորոշ երաժշտական լեզուն համադրում արևելյան և հայկական երաժշտական միջավայրից բխող ինտոնացիոն ու արտահայտչական տարրերի հետ։ Կարևոր է նաև նվագախմբի տարբեր խմբերի գործառույթների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի դեր են կատարում լարային, փողային և հարվածային գործիքները երաժշտական կերպարների ձևավորման, դրամատուրգիական զարգացման և հնչերանգային հակադրությունների ստեղծման մեջ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սիմֆոնիկ մտածողության դրսևորումներին նաև կոմպոզիտորի բեմական ստեղծագործություններում, որտեղ նվագախումբը հաճախ կատարում է ոչ միայն ուղեկցող, այլև երաժշտական դրամատուրգիան զարգացնող գործառույթ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս Չուխաճյանի երաժշտական լեզուն դիտարկել ժամանակաշրջանի եվրոպական կոմպոզիտորական ավանդույթների և հայկական երաժշտության հետ ունեցած կապերի շրջանակում՝ միաժամանակ առանձնացնելով նրա անհատական ոճական հատկանիշները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև կոմպոզիտորի ստեղծագործական ժառանգության պատմական գնահատման համար՝ բացահայտելով նրա ներդրումը հայկական նվագախմբային մշակույթի և մասնագիտական կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է երաժշտության պատմության, երաժշտական ձևի, գործիքավորման և ոճաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Չուխաճյանի սիմֆոնիկ մտածողության գեղարվեստական ու պատմական առանձնահատկությունները։