Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայ-հռոմեական հարաբերությունները Պրինցիպատի ժամանակաշրջանում

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Հռոմեական կայսրության միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմաքաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը Պրինցիպատի ժամանակաշրջանում՝ ընդգրկելով Հռոմեական կայսրության պատմության այն կարևոր փուլը, երբ Օկտավիանոս Օգոստոսի հաստատած կառավարման համակարգի պայմաններում կայսրությունը ձգտում էր ամրապնդել իր իշխանությունը, ընդլայնել ազդեցության գոտիները և պահպանել քաղաքական հավասարակշռությունը հարևան պետությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանին, որի աշխարհագրական դիրքը՝ Հռոմեական կայսրության արևելյան սահմանների և Պարթևական թագավորության միջև, այն դարձնում էր հին աշխարհի միջազգային քաղաքականության կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Հայաստանի նկատմամբ Հռոմի հետաքրքրությունը պայմանավորված էր ոչ միայն նրա ռազմավարական նշանակությամբ, այլև Արևելքի առևտրական ճանապարհների, տարածաշրջանային հաղորդակցությունների և քաղաքական ազդեցության վերահսկողության անհրաժեշտությամբ։ Ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում Հայաստանը հայտնվում էր երկու հզոր տերությունների՝ Հռոմի և Պարթևաստանի շահերի բախման կենտրոնում, ինչի հետևանքով երկրի արտաքին քաղաքականությունը պահանջում էր բարդ դիվանագիտական կողմնորոշում, քաղաքական ճկունություն և պետական շահերի պաշտպանությանն ուղղված հավասարակշռված քայլեր։ Հայ-հռոմեական հարաբերությունների կարևորագույն հարցերից էր Հայաստանի գահի և թագավորական իշխանության շուրջ ծավալվող պայքարը, քանի որ հայկական գահի նկատմամբ ազդեցություն ձեռք բերելը հնարավորություն էր տալիս վերահսկելու տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումները և ամրապնդելու սեփական դիրքերը Արևելքում։ Հռոմեական կայսրերը տարբեր ժամանակներում փորձում էին Հայաստանի քաղաքական կյանքում ներգործություն ունենալ դիվանագիտական բանակցությունների, ռազմական ճնշման, արքայական իշխանության ճանաչման և քաղաքական համաձայնությունների միջոցով, մինչդեռ հայկական պետականությունը ձգտում էր պահպանել իր ինքնուրույնությունը և հնարավորինս պաշտպանել ազգային ու պետական շահերը։ Այս հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հռոմի արևելյան քաղաքականության հիմնական նպատակները, Հայաստանի միջազգային դիրքի առանձնահատկությունները և երկու պետությունների փոխհարաբերությունների վրա ազդող աշխարհաքաղաքական գործոնները։ Աշխատանքի պատմագիտական նշանակությունն այն է, որ հայ-հռոմեական կապերը դիտարկվում են ոչ թե որպես առանձին ռազմական բախումների կամ դիվանագիտական իրադարձությունների հաջորդականություն, այլ որպես երկարատև և բազմաշերտ քաղաքական գործընթաց, որի զարգացումը սերտորեն կապված էր Հռոմեական կայսրության, Պարթևական թագավորության և հայկական պետականության փոխազդեցության հետ։ Թեման կարևոր է նաև Հայաստանի պետականության պատմական փորձի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էր հայկական թագավորությունը գործում հզոր աշխարհաքաղաքական կենտրոնների մրցակցության պայմաններում՝ փորձելով պահպանել իր դիրքերը, քաղաքական ինքնուրույնությունն ու տարածաշրջանային նշանակությունը։ Այն արժեքավոր է հին աշխարհի միջազգային հարաբերություններով, Հռոմեական կայսրության արևելյան քաղաքականությամբ և Հայաստանի արտաքին քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի՝ որպես հին աշխարհի քաղաքական գործընթացների ակտիվ մասնակցի դերի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-21
Հայ-հռոմեական հարաբերությունները Պրինցիպատի ժամանակաշրջանում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее