Մանուկյան, Արմենուհի Մնացականի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների մտավոր դաստիարակության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Վ. Ա. Սուխոմլինսկու մանկավարժական գաղափարների, կրթադաստիարակչական սկզբունքների և դրանց ժամանակակից կիրառելիության տեսանկյունից։ Քննարկվում են մտավոր դաստիարակության էությունը, նպատակները, հիմնական բաղադրիչները և դրա նշանակությունը դեռահասների ճանաչողական կարողությունների, ինքնուրույն մտածողության, ստեղծագործական ներուժի ու աշխարհայացքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սուխոմլինսկու մարդասիրական մանկավարժության սկզբունքներին, երեխայի անհատականության նկատմամբ հարգանքին, ուսուցման և դաստիարակության փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև սովորողների մտավոր զարգացման համար բարենպաստ կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են գիտելիքների յուրացման, մտածողության ակտիվացման, դիտողականության, հիշողության, երևակայության և ճանաչողական հետաքրքրությունների զարգացման մանկավարժական պայմանները։ Դիտարկվում են դեռահասների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, նրանց ինքնուրույնության ձգտումը, հետաքրքրությունների փոփոխությունները և ուսումնական գործունեության նկատմամբ վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացները։ Կարևորվում են ուսուցչի դերը սովորողների մտավոր ակտիվության խթանման, անհատական մոտեցման ապահովման, ստեղծագործական առաջադրանքների կազմակերպման և գիտելիքների նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության ձևավորման գործում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Սուխոմլինսկու մանկավարժական աշխատությունները, նրա կրթական փորձը և մտավոր դաստիարակության վերաբերյալ առաջադրած գաղափարները՝ ժամանակակից մանկավարժական տեսությունների հետ համադրության միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում բնության, գրականության, արվեստի, աշխատանքային գործունեության և շրջապատող միջավայրի ճանաչողության նշանակությանը դեռահասների մտավոր ու հոգևոր զարգացման գործընթացում։ Առանձնացվում են մտավոր դաստիարակության և բարոյական, գեղագիտական ու աշխատանքային դաստիարակության փոխկապակցվածության հարցերը՝ անձի համակողմանի զարգացման տեսանկյունից։ Կարևորվում են նաև քննադատական մտածողության, ինքնուրույն ուսումնառության, հետազոտական կարողությունների և ստեղծագործական նախաձեռնողականության զարգացման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական միջավայրում։ Դիտարկվում են Սուխոմլինսկու մանկավարժական ժառանգության արդիականությունը կրթության մարդակենտրոն կազմակերպման, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել դեռահասների մտավոր դաստիարակության մեթոդների կատարելագործմանը, դասական մանկավարժական գաղափարների վերաիմաստավորմանը և դրանց կիրառմանը ժամանակակից հանրակրթական համակարգում։ Այն օգտակար է մանկավարժների, կրթության հետազոտողների, հոգեբանների, ուսուցիչների, կրթության կազմակերպիչների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։