Մանուկյան, Լևոն Անդրանիկի

Մանուկյան, Լևոն Անդրանիկի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

География

Լեռնահանքային արտադրության լցակույտերի և պոչամբարների կազմավորման ու անվտանգ շահագործման հիմունքների մշակում

Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնահանքային արտադրության ընթացքում առաջացող լցակույտերի և պոչամբարների կազմավորման, նախագծման, կառավարման և անվտանգ շահագործման գիտատեխնիկական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում հանքարդյունահանման և հանքահարստացման գործընթացների հետևանքով առաջացող թափոնների անվտանգ տեղադրման, պահպանման և վերահսկման խնդիրներն են, որոնք ունեն ինչպես արտադրական, այնպես էլ բնապահպանական և սոցիալական կարևոր նշանակություն։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում լցակույտերի և պոչամբարների ձևավորման սկզբունքներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանների գնահատմանը, ապարների ու հանքային թափոնների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների հաշվառմանը և համապատասխան ինժեներական լուծումների ընտրությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կառույցների կայունության ապահովումը, քանի որ լցակույտերի կամ պոչամբարների կառուցվածքային խախտումները կարող են հանգեցնել նյութի սահքի, փլուզման, արտահոսքի կամ շրջակա տարածքների աղտոտման։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր են լանջերի կայունության հաշվարկները, ջրահեռացման համակարգերի կազմակերպումը, ջրի մակարդակի և ճնշումների վերահսկումը, կառուցվածքային վիճակի մշտադիտարկումը և հնարավոր վթարային իրավիճակների կանխատեսումը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է պոչամբարների և լցակույտերի շահագործման ընթացքում շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցություններին՝ մասնավորապես հողերի, մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի, օդային միջավայրի և հարակից էկոհամակարգերի վրա ազդեցության նվազեցման միջոցառումներին։ Կարևորվում են թափոնների կառավարման արդյունավետ մեթոդները, կառույցների փուլային ձևավորումը, տեխնիկական սպասարկումը, անվտանգության ռեժիմների պահպանումը և վերահսկողության ժամանակակից համակարգերի կիրառումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև ռիսկերի գնահատման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել լեռնահանքային օբյեկտների շահագործման հուսալիությունն ու անվտանգությունը։ Նման համակարգված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համատեղ դիտարկել արտադրական արդյունավետությունը, ինժեներական անվտանգությունը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը՝ ձևավորելով լեռնահանքային թափոնների կառավարման առավել կայուն սկզբունքներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեռնային ինժեներներին, երկրաբաններին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, բնապահպաններին, երկրատեխնիկայի ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես լեռնահանքային արտադրության թափոնների անվտանգ կառավարման, պոչամբարների և լցակույտերի տեխնիկական հուսալիության բարձրացման ու դրանց շահագործման ընթացքում բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման խնդիրների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Обновлено. 2026-09-12
Լեռնահանքային արտադրության լցակույտերի և պոչամբարների կազմավորման ու անվտանգ շահագործման հիմունքների մշակում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее