Մանուկյան, Սարգիս Սոսի

География

Աշխատությունը նվիրված է լեռնածալքավոր շրջաններում հիդրոտեխնիկական թունելների նախագծման և կառուցման ընթացքում ճարտարագիտաերկրաֆիզիկական հետազոտությունների կիրառման առանձնահատկությունների, հնարավորությունների և արդյունավետության գնահատմանը՝ նախագծվող Մեղրիի հիդրոէլեկտրակայանի օրինակով։ Քննարկվում են բարդ երկրաբանական կառուցվածք ունեցող լեռնային տարածքներում ստորգետնյա շինարարության իրականացման հիմնական խնդիրները, ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը և երկրաբանական միջավայրի վերաբերյալ հավաստի տեղեկատվության ստացման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների շերտավորվածության, տեկտոնական խախտումների, ճեղքավորվածության, ստորգետնյա ջրերի տարածման և երկրաբանական անհամասեռությունների ազդեցությանը հիդրոտեխնիկական թունելների կառուցման պայմանների վրա։ Ուսումնասիրվում են սեյսմահետախուզական, էլեկտրահետախուզական և ճարտարագիտաերկրաֆիզիկական այլ մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ ապարային զանգվածների կառուցվածքը, ֆիզիկական հատկությունները և հնարավոր վտանգավոր գոտիները բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում են երկրաբանական և երկրաֆիզիկական տվյալների համադրման, ստորգետնյա կառուցվածքների տեղադրման համար նպաստավոր պայմանների գնահատման, թունելների անցկացման ուղղությունների ընտրության և շինարարական ռիսկերի կանխատեսման խնդիրները։ Կարևորվում են լեռնային տեղանքի բարդ ռելիեֆի, ապարների փոփոխական կազմության, բարձր տեկտոնական ակտիվության և հիդրոերկրաբանական պայմանների ազդեցությունները հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման ու արդյունքների մեկնաբանման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դաշտային չափումների, երկրաֆիզիկական տվյալների մշակման, երկրաբանական կտրվածքների կառուցման և երկրաբանական միջավայրի մոդելավորման մեթոդներ։ Առանձնացվում են տարբեր հետազոտական մեթոդների տեղեկատվական հնարավորությունների համեմատության, դրանց ճշգրտության և տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ինչպես նաև համալիր կիրառման առավելությունների բացահայտման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում հիդրոտեխնիկական կառույցների հուսալիության ապահովմանը, ապարային զանգվածների կայունության գնահատմանը, ջրաթափանցելիության և հնարավոր դեֆորմացիոն գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի լեռնային շրջաններում ստորգետնյա հիդրոտեխնիկական շինարարության գիտատեխնիկական հիմնավորման, ինժեներաերկրաբանական հետազոտությունների կատարելագործման և նախագծային որոշումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաֆիզիկոսների, երկրաբանների, հիդրոտեխնիկական շինարարության մասնագետների, ինժեներ-նախագծողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։