Мартиросян, А. А.

История

Ա. Ա. Մարտիրոսյանի աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքի պատմական զարգացման և հնագիտական մշակույթի ուսումնասիրությանը բրոնզի դարաշրջանում ու վաղ երկաթի դարում։ Այս ժամանակաշրջանները կարևոր փուլ են Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության մեջ, քանի որ դրանց ընթացքում տեղի են ունեցել հասարակական, տնտեսական և մշակութային նշանակալի փոփոխություններ, զարգացել են մետաղագործությունը, արհեստները, բնակավայրային համակարգերը և նյութական մշակույթի տարբեր ձևերը։ Աշխատությունը ներկայացնում է հնագիտական հետազոտությունների շրջանակում ուսումնասիրվող հնավայրերի, բնակավայրերի, դամբարանների և գտածոների նշանակությունը՝ դրանց միջոցով բացահայտելու հին բնակչության կենսակերպը, արտադրական գործունեությունը և հասարակական հարաբերությունները։ Բրոնզի դարաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մետաղի մշակման տեխնոլոգիաների տարածմանը, գործիքների ու զենքերի պատրաստման կատարելագործմանը, խեցեգործության և այլ արհեստների զարգացմանը, ինչպես նաև փոխանակման ու մշակութային կապերի ընդլայնմանը։ Վաղ երկաթի դարը բնութագրվում է երկաթի կիրառության աստիճանական տարածմամբ և նյութական մշակույթի փոփոխություններով, որոնք կարևոր ազդեցություն են ունեցել տնտեսության ու հասարակական կյանքի հետագա զարգացման վրա։ Հնագիտական նյութերի համադրական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել տարբեր մշակութային խմբերի առանձնահատկությունները, ժամանակագրական հաջորդականությունը և Հայկական լեռնաշխարհի կապերը հարակից տարածքների հետ։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի հնագույն պատմության գիտական ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով հնագիտական տվյալների հիման վրա անցյալի վերակազմության մեթոդներն ու արդյունքները։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հին աշխարհի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և Հայկական լեռնաշխարհի նախապատմական մշակույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր գիտական աղբյուր է Հայաստանի բրոնզի և վաղ երկաթի դարերի նյութական ժառանգության, տեխնոլոգիական զարգացումների և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։