Մաթևոսյան, Արևիկ Մնացականի

Մաթևոսյան, Արևիկ Մնացականի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Экономика

Մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրները

Աշխատությունը նվիրված է մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և շուկայական տնտեսության պայմաններում մրցակցության դերի ու նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արդյունավետ մրցակցությունը շուկայական տնտեսության բնականոն գործունեության կարևոր նախապայմաններից է, քանի որ այն խթանում է արտադրողների և ծառայություններ մատուցողների արդյունավետությունը, նորարարությունը, ռեսուրսների ավելի նպատակային օգտագործումը և սպառողների համար առաջարկվող ապրանքների ու ծառայությունների որակի բարելավումը։ Աշխատության մեջ մրցակցությունը դիտարկվում է որպես բազմաբովանդակ տնտեսական երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն շուկայում բազմաթիվ արտադրողների առկայությունը, այլև նրանց միջև իրական մրցակցային պայքարի հնարավորությունը, շուկա մուտք գործելու և շուկայից դուրս գալու ազատությունը, տեղեկատվության հասանելիությունը և տնտեսական որոշումների կայացման հարաբերական ազատությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մրցակցային միջավայրի հասկացության սահմանումը և դրա հիմնական բաղադրիչների բացահայտումը։ Մրցակցային միջավայրը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ՝ շուկայի կառուցվածք, պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցություն, ձեռնարկությունների թվաքանակ և չափեր, մուտքի խոչընդոտներ, տեխնոլոգիական մակարդակ, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիություն, պետական կարգավորում և իրավական դաշտ։ Այդ գործոնների համադրությունը որոշում է, թե տվյալ շուկայում որքանով են տնտեսավարող սուբյեկտները կարողանում ազատորեն մրցակցել և որքանով է սահմանափակվում առանձին ընկերությունների շուկայական իշխանությունը։ Աշխատության տեսական հատվածում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մրցակցության տարբեր ձևերի ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են կատարյալ և անկատար մրցակցության մոդելները, մենաշնորհային, օլիգոպոլիստական և մենաշնորհային մրցակցության պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը շուկայական գների, արտադրության ծավալների, շահույթի և սպառողների բարեկեցության վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչու իրական տնտեսություններում կատարյալ մրցակցության իդեալական պայմանները հազվադեպ են ամբողջությամբ իրականացվում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող է պետությունը սահմանափակել շուկայի հակամրցակցային դրսևորումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մենաշնորհային և գերիշխող դիրքի խնդիրը։ Երբ առանձին տնտեսավարող սուբյեկտը ձեռք է բերում շուկայական զգալի իշխանություն, այն կարող է հնարավորություն ստանալ ազդելու գների, արտադրության ծավալների կամ մրցակիցների շուկա մուտք գործելու պայմանների վրա։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսության կարևոր բաղադրիչ է հակամենաշնորհային կարգավորումը, որի նպատակն է կանխել մրցակցությունը սահմանափակող համաձայնությունները, գերիշխող դիրքի չարաշահումը և շուկաների արհեստական բաժանումը։ Մրցակցային միջավայրի զարգացման գործում կարևոր է նաև պետական քաղաքականությունը։ Պետությունը կարող է ազդել մրցակցության վրա ինչպես ուղղակի կարգավորման, այնպես էլ հարկային, մաքսային, ներդրումային, լիցենզավորման և պետական գնումների քաղաքականության միջոցով։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կամ ոչ արդյունավետ կարգավորումը կարող է ինքնին ստեղծել շուկա մուտք գործելու լրացուցիչ խոչընդոտներ և նվազեցնել մրցակցության ինտենսիվությունը։ Հետևաբար աշխատանքը կարևորում է այնպիսի տնտեսական և իրավական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ պետական միջամտությունը մի կողմից կանխում է շուկայի չարաշահումները, իսկ մյուս կողմից չի խոչընդոտում ազատ ձեռնարկատիրական գործունեությանը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մրցակցության և տնտեսական արդյունավետության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։ Մրցակցային ճնշումը ձեռնարկություններին ստիպում է նվազեցնել ծախսերը, բարձրացնել արտադրողականությունը, ներդնել նոր տեխնոլոգիաներ և ավելի լավ արձագանքել սպառողների պահանջներին։ Այդ պատճառով մրցակցային միջավայրի բարելավումը կարող է դիտարկվել որպես տնտեսական աճի և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերին, քանի որ դրանց համար շուկա մուտք գործելու հնարավորությունը և հավասար մրցակցային պայմանների առկայությունը կարևոր նշանակություն ունեն շուկայի կառուցվածքի բազմազանության պահպանման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համակարգել մրցակցային միջավայրի ձևավորման հիմնական տեսական մոտեցումները, բացահայտել դրա վրա ազդող տնտեսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները և ներկայացնել այն հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման ու կարգավորման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսական քաղաքականություն մշակողների, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ուսանողների և մրցակցության ու շուկայական տնտեսության տեսական հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Обновлено. 2026-08-26
Մրցակցային միջավայրի ձևավորման տեսական հիմնախնդիրները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее