Մխիթարյան, Կարինե Մելիքի

Литература

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ն. Զաբոլոցկու ստեղծագործության մեջ ձևավորված բանաստեղծական աշխարհի ամբողջական պատկերի, դրա գաղափարական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի կողմից մարդու, բնության, ժամանակի, կյանքի, մահվան և իրականության փոխհարաբերությունների յուրահատուկ ընկալումն է, որը նրա ստեղծագործություններում վերածվում է ինքնատիպ աշխարհայացքային համակարգի։ Զաբոլոցկու պոեզիան առանձնանում է բնության և մարդու փոխկապակցվածության խոր ընկալմամբ․ բնությունը նրա համար պարզապես արտաքին միջավայր չէ, այլ կենդանի և փոխկապակցված ամբողջություն, որի մեջ մարդը զբաղեցնում է առանձնահատուկ, բայց ոչ մեկուսացված դիրք։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել բնության պատկերները, կենդանական աշխարհի կերպարները, մարդու մարմնի և հոգու, բանականության և զգացմունքի, նյութականի և հոգևորի հակադրություններն ու փոխազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծի փիլիսոփայական մտածողությանը, քանի որ նրա ստեղծագործություններում հաճախ բարձրացվում են գոյության իմաստի, մարդկային գիտակցության, բարոյական պատասխանատվության և աշխարհում մարդու տեղի վերաբերյալ հարցեր։ Կարևոր թեմա է նաև բնության և քաղաքակրթության հարաբերությունը․ տեխնիկական առաջընթացի և մարդու հոգևոր զարգացման խնդիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտական կամ սոցիալական հարց, այլև որպես բարոյական պատասխանատվության խնդիր։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել Զաբոլոցկու պոեզիայի զարգացման տարբեր փուլերը՝ բացահայտելով նրա գեղարվեստական մտածողության փոփոխությունները և միաժամանակ պահպանվող հիմնական գաղափարական առանցքները։ Նրա վաղ ստեղծագործություններին բնորոշ պայմանականությունը, սուր հակադրությունները, երբեմն՝ գրոտեսկային պատկերները հետագայում աստիճանաբար զուգորդվում են ավելի հանգիստ, փիլիսոփայական և բնության նկատմամբ խորապես խոհական վերաբերմունքով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը՝ փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, հակադրությունների, պատկերային համակարգերի և հնչերանգային լուծումների միջոցով, որոնց շնորհիվ ստեղծվում է հեղինակի յուրահատուկ աշխարհը։ Զաբոլոցկու պոետիկայում իրականության առանձին երևույթները հաճախ ստանում են ավելի լայն փիլիսոփայական իմաստ՝ բնության մի փոքրիկ դրվագից կամ առօրյա առարկայից վերածվելով մարդու և տիեզերքի փոխհարաբերության մասին խորհրդածության։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գեղեցկության և ներդաշնակության գաղափարներին, որոնք ներկայացվում են որպես մարդու և բնության փոխհարաբերության կարևոր չափանիշներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ն. Զաբոլոցկու բանաստեղծական աշխարհը որպես մարդու, բնության և տիեզերական ամբողջության փոխկապակցված ընկալման համակարգ, որտեղ փիլիսոփայական խոհը, բնապատկերը, մարդկային հոգեբանությունը և գեղարվեստական պատկերավորությունը միավորվում են՝ ձևավորելով ինքնատիպ և բազմաշերտ պոետիկա։