Մկրտչյան, Մհեր Արթուրի

Математика

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային կետերում տեղայնացված մի քանի մասնիկներից կազմված համակարգերի թերմոդինամիկական և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նանոմետրային չափերի սահմանափակ տարածության մեջ լիցքավորված մասնիկների քվանտային վարքն է, որտեղ տարածական սահմանափակումը և մասնիկների փոխազդեցությունը կարող են էականորեն փոփոխել համակարգի էներգետիկ կառուցվածքն ու ֆիզիկական բնութագրերը։ Քննվում են էլեկտրոնների, խոռոչների և դրանցից ձևավորվող բազմամասնիկային վիճակների էներգետիկ մակարդակները՝ հաշվի առնելով քվանտային սահմանափակման, միջմասնիկային փոխազդեցությունների և համակարգի երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջերմաստիճանի փոփոխության պայմաններում համակարգի վիճակագրական և թերմոդինամիկական վարքին՝ դիտարկելով էներգիայի, ազատ էներգիայի, ջերմունակության, էնտրոպիայի և հարակից բնութագրերի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում է, թե մասնիկների թվի, փոխազդեցության ուժգնության և քվանտային կետի չափերի փոփոխությունն ինչպես կարող է անդրադառնալ համակարգի հավասարակշռային հատկությունների վրա։ Օպտիկական բնութագրերի վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ մակարդակների միջև թույլատրելի անցումներին, լույսի կլանման և ճառագայթման գործընթացներին, ինչպես նաև սպեկտրային առանձնահատկությունների կախվածությանը համակարգի կառուցվածքային և ֆիզիկական պարամետրերից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բազմամասնիկային փոխազդեցությունների դերը օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեջ, քանի որ դրանց ազդեցությամբ կարող են փոփոխվել անցումների էներգիաները և համապատասխան սպեկտրային բնութագրերը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և թվային մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի սեփական վիճակների ու դիտարկվող ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկման նպատակով։ Տարբեր պարամետրերի համար ստացված արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քվանտային կետերի ֆիզիկական հատկությունների կառավարման հիմնական օրինաչափությունները։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը հիմնարար նշանակությունից բացի հետաքրքրություն է ներկայացնում նանոէլեկտրոնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի և քվանտային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, նանոֆիզիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և կիսահաղորդչային օպտիկայի մոտեցումները՝ սահմանափակ չափայնությամբ բազմամասնիկային համակարգերի ֆիզիկական բնույթն առավել ամբողջական բացահայտելու նպատակով։