Մկրտչյան, Նարեկ Արշակի

История

Աշխատությունը նվիրված է Ղազախստանում հետխորհրդային ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած հասարակական նորացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված նոր հասարակական հարաբերություններն են, պետական ինստիտուտների վերակազմավորումը, հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունները և ազգային ինքնության ու արժեքային համակարգի վերաիմաստավորման գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Ղազախստանի զարգացումը որպես բարդ և բազմաշերտ անցումային գործընթաց, որի ընթացքում խորհրդային ժառանգությունը համադրվել է անկախ պետականության կառուցման, շուկայական տնտեսության ձևավորման և նոր քաղաքական ու հասարակական ինստիտուտների հաստատման հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հասարակության սոցիալական շերտավորման փոփոխությունները, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությունը, սոցիալական շարժունակության նոր ձևերը, զբաղվածության և կենսամակարդակի փոփոխությունները, ինչպես նաև տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը տարբեր սոցիալական խմբերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության և մշակութային քաղաքականության խնդիրներին, քանի որ անկախության հաստատումից հետո երկրի համար կարևոր հարց էր խորհրդային բազմազգ ժառանգության և ազգային պետականության նոր գաղափարների համադրումը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրության առարկա կարող են դառնալ լեզվական քաղաքականությունը, ազգային մշակույթի վերարժևորումը, պատմական հիշողության ձևավորումը և հասարակության տարբեր խմբերի ինքնության փոխակերպումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքացիական հասարակության ձևավորմանը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը, քաղաքական մասնակցության նոր ձևերին և պետություն-հասարակություն հարաբերությունների փոփոխություններին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ բնակչության տեղաշարժերը, էթնիկական կառուցվածքի փոփոխությունները և տարբեր համայնքների փոխհարաբերությունները, որոնք իրենց հերթին ազդում են հասարակական նորացման ընդհանուր ընթացքի վրա։ Ղազախստանի օրինակը հետաքրքրական է նաև նրանով, որ հետխորհրդային վերափոխումները տեղի են ունեցել կենտրոնացված պետական կառավարման, արագ տնտեսական փոփոխությունների և տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունների պայմաններում։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է հետխորհրդային հասարակությունը վերափոխվում քաղաքական, տնտեսական և մշակութային տարբեր գործոնների փոխազդեցության արդյունքում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, հասարակագետներին, տարածաշրջանագետներին և հետխորհրդային երկրների զարգացման գործընթացներով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Ղազախստանի հասարակական վերափոխումների բազմակողմանի պատկերը՝ բացահայտելով անկախության պայմաններում սոցիալական կառուցվածքի, արժեքների, ինքնության, քաղաքական մասնակցության և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության հիմնական միտումները։