Նալբանդյան, Նելլի Աշոտի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է միջին դպրոցում անգլերենի ուսուցման գործընթացում միջմշակութային հաղորդակցության գաղափարների ներկայացման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով դասագրքերի բովանդակությունը, կառուցվածքը և ուսումնական առաջադրանքների համակարգը։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե օտար լեզվի ուսուցումը որքանով է նպաստում ոչ միայն լեզվական գիտելիքների ու հաղորդակցական հմտությունների ձևավորմանը, այլև տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների հետ արդյունավետ, հարգալից և համատեքստին համապատասխան հաղորդակցվելու կարողության զարգացմանը։ Միջմշակութային հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես լեզվական, սոցիալ-մշակութային և հաղորդակցական կարողությունների փոխկապակցված համակարգ, որի ձևավորման համար սովորողը պետք է ճանաչի ինչպես ուսումնասիրվող լեզվի մշակութային միջավայրը, այնպես էլ կարողանա գիտակցել սեփական մշակույթի առանձնահատկությունները և դրանք համեմատել այլ մշակութային երևույթների հետ։ Ուսումնասիրվում են դասագրքերում ներկայացված թեմաները, տեքստերը, երկխոսությունները, պատկերային նյութերը և առաջադրանքները՝ պարզելու, թե ինչպիսի մշակութային տեղեկություններ են փոխանցվում դրանց միջոցով և ինչ հնարավորություններ են ստեղծվում մշակութային տարբերությունների ու ընդհանրությունների քննարկման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առօրյա վարքագծին, հաղորդակցական նորմերին, տոներին, ավանդույթներին, արժեքներին, սոցիալական հարաբերություններին և տարբեր ժողովուրդների կենսակերպին վերաբերող նյութերին։ Կարևորվում է նաև այն հանգամանքը, թե դասագրքային նյութը որքանով է խուսափում մշակույթների պարզեցված կամ կարծրատիպային ներկայացումից և հնարավորություն տալիս սովորողին ձևավորել բազմակողմանի պատկերացումներ տարբեր հասարակությունների մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական մշակութային նյութի և անգլախոս կամ այլ մշակույթների վերաբերյալ բովանդակության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Դրանց համադրումը կարող է նպաստել սովորողի՝ սեփական մշակույթը օտար լեզվով ներկայացնելու և այլ մշակութային փորձառությունները հասկանալու կարողության զարգացմանը։ Քննվում են նաև համեմատական, քննարկումային, դերային և իրավիճակային առաջադրանքների հնարավորությունները, որոնք խթանում են սովորողների քննադատական մտածողությունը, տարբեր տեսակետների ընկալումը և հաղորդակցական իրավիճակներին համապատասխան լեզվական միջոցների ընտրությունը։ Դասագրքերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածության արտահայտումը ուսումնական նյութերում և բացահայտելու միջմշակութային կարողությունների զարգացման մեթոդական հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի և հանրակրթական դասագրքերի ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով լեզվական կրթության այնպիսի մոտեցումների զարգացմանը, որոնք սովորողին պատրաստում են բազմամշակութային միջավայրում գիտակցված և արդյունավետ հաղորդակցության։