Նավասարդյան, Արփինե Լևոնի

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է Candida guilliermondii խմորասնկերի կենսական ակտիվության և բջջային նյութափոխանակության մի շարք կարևոր բաղադրիչների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության և հետագա վերականգնման՝ ռեպարացիայի, գործընթացների ընթացքում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ խմորասնկային բջիջներում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների բնույթը և ուսումնասիրել բջիջների վերականգնողական գործընթացների ընթացքում այդ փոփոխությունների դինամիկան։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նուկլեոտիդների և դրանց ածանցյալների դեզամինացման գործընթացներին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն նուկլեինաթթուների նյութափոխանակության, ազոտային միացությունների փոխակերպումների և բջջի կենսագործունեության կարգավորման համար։ Ուսումնասիրվում է, թե ճառագայթային ազդեցությունն ինչպես կարող է փոխել այդ կենսաքիմիական գործընթացների ինտենսիվությունը և դրանց հետ կապված նյութերի քանակական հարաբերակցությունները։ Առանձին կարևոր ուղղություն է պոլիֆոսֆատների քանակական տեղաշարժերի ուսումնասիրությունը։ Պոլիֆոսֆատները բջջում կատարում են էներգետիկ, իոնային հավասարակշռության, ֆոսֆատային փոխանակության և սթրեսային արձագանքների հետ կապված բազմաբնույթ գործառույթներ, ուստի դրանց պարունակության փոփոխությունները կարող են կարևոր ցուցանիշ լինել ճառագայթային ազդեցության նկատմամբ բջջի արձագանքը գնահատելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել ճառագայթումից անմիջապես հետո ստացված տվյալները և ռեպարացիայի տարբեր փուլերում արձանագրված փոփոխությունները՝ պարզելու համար, թե որ կենսաքիմիական խախտումներն են վերականգնվում, ինչ արագությամբ են ընթանում վերականգնողական գործընթացները և որ փոփոխություններն են պահպանվում ավելի երկար ժամանակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իոնացնող ճառագայթման ազդեցության և բջջի նյութափոխանակային համակարգերի միջև փոխկապակցվածությունը՝ կենսական ակտիվության, նուկլեոտիդային փոխանակության և ֆոսֆատային համակարգի փոփոխությունների համադրման միջոցով։ Նման մոտեցումը կարևոր է ռադիոկենսաբանական հետազոտությունների համար, քանի որ թույլ է տալիս ճառագայթային վնասումը գնահատել ոչ միայն բջջի կենսունակության ընդհանուր ցուցանիշներով, այլև ներբջջային կենսաքիմիական գործընթացների փոփոխությունների մակարդակով։ Ռեպարացիոն շրջանի ուսումնասիրությունը, իր հերթին, կարող է նպաստել խմորասնկերի բջջային դիմակայունության և վերականգնողական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են ընդլայնել պատկերացումները իոնացնող ճառագայթման նկատմամբ միկրոօրգանիզմների արձագանքի, բջջային նյութափոխանակության փոփոխությունների և վնասված բջիջների վերականգնման կենսաքիմիական հիմքերի վերաբերյալ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, ռադիոկենսաբանների, կենսաֆիզիկոսների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։