Оганесян, Леон Андреевич, 1885-1970

Оганесян, Леон Андреевич, 1885-1970

Levon Hovhannisyan

menu_book Wikipedia: Հայերեն Русский

1885 թ․ – 1970 թ․ menu_book Посмотреть материалы
Լևոն Հովհաննիսյանը (1885-1970) հայ բժիշկ և բժշկության պատմաբան էր, Հայկական ԽՍՀ ԳԱ (1943) և ԽՍՀՄ բժշկական գիտությունների ակադեմիայի (1944) ակադեմիկոս։ Ծնվել է Թիֆլիսում, 1909 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Երևանի բժշկական ինստիտուտում հիմնել է ներքին հիվանդությունների պրոպեդևտիկայի ամբիոնը, 1923 թվականից ղեկավարել է Արևադարձային ինստիտուտի գիտական աշխատանքները, իսկ 1961 թվականին դարձել է Սրտաբանության ինստիտուտի առաջին տնօրենը։ Հեղինակ է «Հայ բժշկության պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը» հնգահատոր աշխատության։ ELIB-ում ներկայացված են նրա ռուսերեն գրքերը Հայաստանում բժշկության պատմության մասին, այդ թվում՝ «История медицины в Армении от древнейших времен до конца XVIII столетия» (1928)։

Книги автора (2)

Онлайн

Медицина

История медицины в Армении от древнейших времен до конца XVIII столетия

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։

Обновлено. 2026-09-18
История медицины в Армении от древнейших времен до конца XVIII столетия

Бесплатно

Увидеть больше

arrow_right_alt
Онлайн

Медицина

Медицина и врачи в Армении в древности и в средние века

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բժշկության զարգացմանը և բժիշկների գործունեությանը Հայաստան-ում հին և միջնադարյան ժամանակաշրջաններում՝ ընդգծելով ինչպես ժողովրդական բժշկության ավանդույթները, այնպես էլ գրավոր բժշկական գիտելիքի ձևավորումը։ Հնագույն շրջանում բժշկությունը սերտորեն կապված էր ժողովրդական փորձի, բուսաբուժության, կրոնական-ծիսական պատկերացումների և բուժական սովորույթների հետ, որոնք փոխանցվում էին բանավոր ավանդույթով։ Միջնադարում արդեն ձևավորվում է ավելի համակարգված բժշկական գիտելիք, որը արտացոլված է հայ բժշկագիտական ձեռագրերում, որտեղ նկարագրվում են հիվանդությունները, դրանց պատճառները և բուժման միջոցները։ Այս գործընթացում կարևոր դեր են խաղացել կրթված բժիշկները և մատենագիրները, ովքեր համադրել են տեղական փորձը հին հունական, արաբական և պարսկական բժշկական ավանդույթների հետ։ Բժիշկները հաճախ ծառայել են ինչպես արքունիքներում, այնպես էլ վանքերում և քաղաքային կենտրոններում՝ զբաղվելով ոչ միայն բուժմամբ, այլև բժշկական գիտելիքի տարածմամբ։ Այսպիսով, հին և միջնադարյան հայկական բժշկությունը ձևավորվել է որպես բազմաշերտ համակարգ, որտեղ միավորվել են ժողովրդական փորձը և գիտական մոտեցման առաջին տարրերը։

Обновлено. 2026-09-04
Медицина и врачи в Армении в древности и в средние века

Бесплатно

Увидеть больше

arrow_right_alt

Другие авторы

Все авторы
Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book17 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book7 Подробнее