Онанян, И.

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հարկային կառավարման համակարգի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման մեխանիզմները և հարկ վճարողների հետ փոխհարաբերությունների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային համակարգի այն խնդիրներին, որոնք կարող են սահմանափակել դրա արդյունավետությունը, այդ թվում՝ վարչարարական բարդություններին, հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողության դժվարություններին, ստվերային տնտեսության ազդեցությանը, հարկերից խուսափելու երևույթներին և հարկ վճարողների համար առաջացող վարչական բեռին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործմանը, տվյալների վերլուծության և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Ուսումնասիրվում է նաև հարկային քաղաքականության և վարչարարության հավասարակշռման անհրաժեշտությունը՝ մի կողմից ապահովելով պետական եկամուտների կայուն և կանխատեսելի հավաքագրում, իսկ մյուս կողմից՝ ստեղծելով գործարար գործունեության համար պարզ, թափանցիկ և կանխատեսելի պայմաններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել հարկային վերահսկողության կատարելագործման, հարկ վճարողների սպասարկման որակի բարձրացման, էլեկտրոնային ծառայությունների ընդլայնման, մասնագիտական կարողությունների զարգացման և հարկային կարգապահության խթանման ուղղությունները։ Կարևորվում է նաև հարկային համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը, քանի որ արդյունավետ հարկային կառավարումը պայմանավորված է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներով, այլև հարկ վճարողների կողմից իրենց պարտավորությունների կամավոր և ժամանակին կատարմամբ։ Առաջարկվող լուծումները կարող են նպաստել հարկային վարչարարության ծախսերի նվազեցմանը, հարկային ռիսկերի ավելի արդյունավետ կառավարմանը, ստվերային գործունեության սահմանափակմանը և պետական ֆինանսների կայունության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի հիմնավորել Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակակից, արդյունավետ և հարկ վճարողի համար հնարավորինս պարզ հարկային կառավարման համակարգի անհրաժեշտությունը՝ համադրելով պետական ֆինանսական շահերը, տնտեսական զարգացման խթանումը և արդար հարկային միջավայրի ձևավորումը։