Պետրոսյան, Մարգարիտ Աշոտի

Политология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հարավային Կովկասում ձևավորված հիմնական հակամարտությունների և դրանց կարգավորման գործընթացների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ընդհանուր բնութագրերը, տարբերությունները, առաջացման պատճառները և խաղաղ կարգավորման փորձերը։ Հետազոտության կենտրոնում տարածաշրջանի հակամարտությունների՝ որպես պատմական, քաղաքական, էթնիկական, տարածքային և աշխարհաքաղաքական գործոնների փոխազդեցության արդյունքի ուսումնասիրությունն է։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հարավային Կովկասի հակամարտությունները ոչ թե մեկուսացված երևույթների շարքում, այլ փոխկապակցված տարածաշրջանային գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով Խորհրդային Միության փլուզումից հետո առաջացած քաղաքական և անվտանգության նոր միջավայրը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հակամարտությունների առաջացման ընդհանուր հիմքերի բացահայտումը՝ ներառյալ տարածքային և կարգավիճակային վեճերը, էթնոքաղաքական հակասությունները, պատմական հիշողության ազդեցությունը, բնակչության անվտանգության խնդիրները, ինքնորոշման և տարածքային ամբողջականության սկզբունքների բախումը, ինչպես նաև արտաքին դերակատարների ներգրավվածությունը։ Միաժամանակ աշխատանքը տարբերակում է յուրաքանչյուր հակամարտության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով դրանց պատմական նախադրյալները, մասնակիցների կազմը, ռազմական բախումների բնույթը, միջազգային արձագանքը և կարգավորման գործընթացների ընթացքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման մեխանիզմներին՝ բանակցություններին, միջնորդությանը, հրադադարի պայմանավորվածություններին, միջազգային կազմակերպությունների ներգրավմանը և քաղաքական երկխոսության տարբեր ձևաչափերին։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե ինչու են որոշ գործընթացներում հնարավոր եղել բանակցային առաջընթացի փուլեր, մինչդեռ մյուս դեպքերում հակասությունները երկար ժամանակ պահպանվել են կամ վերածվել նոր ռազմական բախումների։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև արտաքին ուժերի ազդեցությանը, քանի որ Հարավային Կովկասը գտնվում է մի քանի խոշոր աշխարհաքաղաքական կենտրոնների շահերի հատման գոտում, և տարածաշրջանային հակամարտությունների ընթացքը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն անմիջական կողմերի հարաբերություններով, այլև ավելի լայն միջազգային շահերով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ հակամարտությունների կարգավորման տարբեր մոդելների, դրանց արդյունավետության սահմանափակումների և խաղաղության հաստատման համար անհրաժեշտ պայմանների քննարկմանը։ Առանձին կարևորություն ունի անվտանգության, վստահության կառուցման, փախստականների և տեղահանված անձանց խնդիրների, հաղորդակցության ուղիների վերականգնման և հետկոնֆլիկտային հասարակությունների վերականգնման հարցերի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության համեմատական բնույթը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու տարածաշրջանային հակամարտությունների ընդհանրությունները՝ միաժամանակ խուսափելով դրանք նույնականացնելուց, քանի որ յուրաքանչյուր հակամարտություն ունի իր պատմական և քաղաքական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, դիվանագետներին, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների հետազոտողներին, հակամարտությունների կարգավորմամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հարավային Կովկասի անվտանգության համակարգը, տարածաշրջանային հակամարտությունների դինամիկան և դրանց խաղաղ կարգավորման հնարավորությունները համեմատական տեսանկյունից ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու ինչպես հակամարտությունների ընդհանուր օրինաչափությունները, այնպես էլ դրանցից յուրաքանչյուրի առանձնահատուկ քաղաքական և պատմական տրամաբանությունը։