Պողոսյան, Կարինե Պողոսի

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է Փավստոս Բուզանդին վերագրվող «Պատմութիւն Հայոց» երկի լեզվի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով բառապաշարային և քերականական իրողություններին։ Հետազոտության շրջանակում քննության է առնվում դասական հայերենի պատմական զարգացման կարևոր փուլերից մեկը ներկայացնող այս երկի լեզվական համակարգը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա բառային կազմի, ձևաբանական կառուցվածքի և շարահյուսական առանձնահատկությունների հիմնական դրսևորումները։ Բառապաշարային ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել բնիկ հայերեն բառերը, փոխառությունները, հնաբանությունները, նորաստեղծ կամ սահմանափակ գործածությամբ բառային միավորները, դարձվածային արտահայտությունները և պատմամշակութային իրականությունն արտացոլող հատուկ բառամթերքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բառերին ու արտահայտություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական, ռազմական, կրոնական և կենցաղային իրականության մասին։ Քերականական ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են խոսքի մասերի գործածությունը, հոլովական և խոնարհման համակարգի առանձնահատկությունները, բայական ձևերի կիրառությունը, ժամանակային և եղանակային հարաբերությունները, ինչպես նաև բառերի և նախադասությունների կառուցվածքային կապերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև շարահյուսական այն կառուցվածքներին, որոնք բնորոշ են պատմագրական երկի լեզվին, և բացահայտել դրանց տարբերությունները դասական գրական հայերենի այլ աղբյուրներում հանդիպող համապատասխան երևույթներից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում լեզվական իրողությունների պատմահամեմատական մեկնաբանությանը, քանի որ առանձին բառաձևերի և քերականական կառույցների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայերենի պատմական զարգացման օրինաչափությունների ավելի ամբողջական բացահայտմանը։ Երկի լեզվի ուսումնասիրությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս գնահատելու հեղինակի կամ ստեղծագործության լեզվական ինքնատիպությունը, գրական ավանդույթի ազդեցությունը և ժողովրդախոսակցական տարրերի հնարավոր դրսևորումները։ Աշխատության ընթացքում լեզվական նյութի համակարգված վերլուծությունը կարող է նպաստել նաև վաղմիջնադարյան հայերենի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների հարստացմանը։ Նյութը արժեքավոր է ոչ միայն հայոց լեզվի պատմության, այլև հայ մատենագրության, պատմագրության, աղբյուրագիտության և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, պատմաբանների, բանասերների, դասական հայերենի մասնագետների, ձեռագրագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։