Պողոսյան, Նարեկ Մարատի

История

Աշխատությունը նվիրված է Ռաֆայել Լեմկինի գիտական, իրավական և փաստագրական ժառանգության շրջանակում Հայոց ցեղասպանության խնդրի ուսումնասիրմանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով զանգվածային հանցագործությունների բնույթի, դրանց իրավական գնահատման և միջազգային պատասխանատվության վերաբերյալ նրա մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես է հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների և տեղահանությունների վերաբերյալ նյութը տեղ գտել Լեմկինի ուսումնասիրություններում և ինչ նշանակություն է ունեցել ժողովուրդների ու ազգային խմբերի ոչնչացման երևույթի վերաբերյալ նրա իրավական մտածողության ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմական փաստերի, վկայությունների, իրավական փաստաթղթերի և այլ աղբյուրների ուսումնասիրման սկզբունքներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել նրա մոտեցումների ձևավորման գիտական ու պատմական միջավայրը։ Քննարկվում է ցեղասպանություն հասկացության ձևավորման գործընթացը և այն գաղափարը, որ ազգային, էթնիկական, ռասայական կամ կրոնական խմբերի նպատակային ոչնչացումը պետք է դիտարկվի որպես միջազգային իրավական պատասխանատվություն առաջացնող առանձնահատուկ հանցագործություն։ Վերլուծվում է նաև պատմական ուսումնասիրության և իրավական հայեցակարգի փոխհարաբերությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են կոնկրետ պատմական դեպքերի ուսումնասիրությունները նպաստել միջազգային իրավունքի նոր հասկացությունների և պաշտպանության մեխանիզմների ձևավորմանը։ Կարևորվում են Լեմկինի ձեռագրերը, հրապարակումները, դասախոսական նյութերը և այլ պահպանված աղբյուրները՝ նրա հայացքների զարգացման ընթացքը հասկանալու տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված քաղաքականության միջազգային արձագանքներին, պատասխանատվության խնդրին և զանգվածային հանցագործությունների կանխարգելման համար իրավական երաշխիքներ ստեղծելու անհրաժեշտության գաղափարին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրությունը դիտարկել ոչ միայն պատմագիտական, այլև միջազգային իրավունքի և ցեղասպանագիտության զարգացման համատեքստում։ Միաժամանակ բացահայտվում է անհատի և պետության պատասխանատվության, ազգային խմբերի պաշտպանության, հանցագործությունների կանխարգելման և միջազգային համագործակցության վերաբերյալ գաղափարների նշանակությունը։ Նյութը կարևոր է նաև ցեղասպանության մասին գիտական հասկացությունների պատմությունը ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով հետևելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունների վերլուծությունը և իրավական մտածողությունը փոխազդել 20-րդ դարի միջազգային իրավունքի զարգացման ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայոց ցեղասպանության պատմության, ցեղասպանագիտության, միջազգային իրավունքի, իրավական մտքի պատմության և մարդու իրավունքների պաշտպանության խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։