Սաֆավի, Սեյեդ Մորթեզա Մեհդիի

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է ազատ առևտրի գոտիների՝ զարգացող երկրների տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության փորձը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազատ առևտրի գոտիների դերի բացահայտումը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համակարգում և դրանց հնարավոր ազդեցության գնահատումը տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի ընդլայնման, ներդրումների ներգրավման, արտադրության զարգացման և զբաղվածության վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են ազատ առևտրի գոտիների ստեղծման տնտեսական նախադրյալները, գործունեության հիմնական սկզբունքները և այն արտոնությունների համակարգը, որի միջոցով պետությունները փորձում են խթանել տնտեսական ակտիվությունը որոշակի տարածքներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային և հարկային արտոնություններին, օտարերկրյա կապիտալի ներգրավման հնարավորություններին, արտահանման խթանմանը և միջազգային շուկաներին ավելի հեշտ հասանելիություն ապահովելուն։ Իրանի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե նման գոտիներն ինչ դեր կարող են ունենալ զարգացող տնտեսության կառուցվածքային վերափոխման, արդյունաբերականացման և արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման գործընթացներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազատ առևտրի գոտիների ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի վրա, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ստեղծել ավելի բարենպաստ պայմաններ տեղական և օտարերկրյա ներդրողների համար, խթանել նոր արտադրությունների ձևավորումը և նպաստել տեխնոլոգիաների ու կառավարչական փորձի ներգրավմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այդ գոտիների հնարավոր սահմանափակումներն ու ռիսկերը, քանի որ արտոնությունների տրամադրումը ինքնին չի երաշխավորում երկարաժամկետ տնտեսական արդյունք և արդյունավետությունը կախված է իրավական, ենթակառուցվածքային, ֆինանսական և կառավարչական պայմաններից։ Իրանի փորձի միջոցով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև ազատ առևտրի գոտիների կապը երկրի արտաքին առևտրային քաղաքականության և միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել ազատ առևտրի գոտիների գործունեության տեսական մոտեցումները և Իրանում դրանց գործնական կիրառման արդյունքները՝ բացահայտելով ինչպես դրական ազդեցությունները, այնպես էլ առկա խնդիրները։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարևոր է նաև այլ զարգացող երկրների համար, քանի որ Իրանի փորձը կարող է դիտարկվել որպես համեմատական օրինակ՝ գնահատելու ազատ առևտրի գոտիների կիրառելիությունը ազգային տնտեսական զարգացման ռազմավարություններում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, արտաքին առևտրի և ներդրումային քաղաքականության ուսումնասիրողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տնտեսական ուղղվածությամբ բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Սեյեդ Մորթեզա Մեհդիի Սաֆավիի 2013 թվականի ատենախոսությունն է, որը պաշտպանվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում։