Սահակյան, Բաբկեն Բագրատի

Финансы

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերի իրացվելիության կառավարման տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի՝ իր կարճաժամկետ և ընթացիկ պարտավորությունները ժամանակին ու ամբողջությամբ կատարելու կարողության ապահովումն է՝ միաժամանակ պահպանելով ակտիվների եկամտաբերության և ռիսկերի ընդունելի մակարդակը։ Իրացվելիության արդյունավետ կառավարումը բանկային գործունեության կարևորագույն ուղղություններից է, քանի որ բանկը մշտապես պետք է հավասարակշռի իրացվելի ակտիվների անհրաժեշտ ծավալը, վարկավորման և ներդրումային գործառնություններից ստացվող եկամուտները, ներգրավված միջոցների արժեքը և հնարավոր ֆինանսական ռիսկերը։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել իրացվելիության տնտեսական էությունը, դրա գնահատման մեթոդները, հիմնական ցուցանիշներն ու գործակիցները, ինչպես նաև ակտիվների և պասիվների կառուցվածքի ազդեցությունը բանկի վճարունակության և ֆինանսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ակտիվների և պասիվների ժամկետային համապատասխանության խնդիրը, քանի որ բանկի միջոցների ներգրավման և տեղաբաշխման ժամկետների անհամապատասխանությունը կարող է առաջացնել իրացվելիության պակաս կամ ավելցուկ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ավելցուկային իրացվելիության խնդիրը․ չափազանց բարձր իրացվելիությունը կարող է նվազեցնել բանկի եկամտաբերությունը, եթե ազատ դրամական միջոցները չեն ուղղվում ավելի եկամտաբեր ակտիվների, մինչդեռ անբավարար իրացվելիությունը կարող է մեծացնել վճարունակության և ֆինանսական ճնշման ռիսկերը։ ՀՀ օրինակով թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել տեղական բանկային համակարգի առանձնահատկությունները, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակը, վարկավորման ծավալները, ավանդային բազայի կառուցվածքը, դրամական և արտարժութային միջոցների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև բանկային գործունեության կարգավորման պահանջները։ Իրացվելիության կառավարման արդյունավետ համակարգը ենթադրում է ոչ միայն ընթացիկ ցուցանիշների հաշվարկ և վերահսկողություն, այլև ապագա դրամական հոսքերի կանխատեսում, հնարավոր սթրեսային իրավիճակների գնահատում և արտակարգ ֆինանսավորման աղբյուրների նախապես սահմանում։ Այս տեսանկյունից թեման առնչվում է նաև բանկային ռիսկերի կառավարմանը, քանի որ իրացվելիության ռիսկը կարող է փոխկապակցված լինել վարկային, շուկայական, տոկոսադրույքային և արտարժութային ռիսկերի հետ։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է օպտիմալ կառավարման մեխանիզմների բացահայտումը, որոնց կիրառումը կարող է նպաստել բանկի ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ ՀՀ բանկային կրթական և մասնագիտական ծրագրերում նույնպես առանձին ուշադրություն է դարձվում առևտրային բանկի ակտիվների ու պասիվների կառավարմանը, բանկի գործունեության գնահատման ցուցանիշներին և վարկային պորտֆելի կառավարմանը, ինչը ցույց է տալիս թեմայի առանցքային նշանակությունը բանկային ֆինանսների ուսումնասիրության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել բանկերի ֆինանսական կառավարման արդյունավետության գնահատման, իրացվելիության և եկամտաբերության միջև հավասարակշռության բացահայտման, ինչպես նաև Հայաստանի բանկային համակարգում իրացվելիության կառավարման կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրման համար։ Այն հատկապես օգտակար է ֆինանսների, բանկային գործի, տնտեսագիտության և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։