Sarkisian, Matthew J.

Религия

Աշխատությունը ներկայացնում է XVIII դարի սկզբի հայկական հմայիլներից մեկի գիտական ուսումնասիրությունը՝ համադրելով պատմամշակութային ներածությունը, բնագրի վերարտադրությունը, տառադարձումը, անգլերեն թարգմանությունը և մանրամասն ծանոթագրությունները։ Ուսումնասիրության առարկան 1727 թվականին Կոստանդնուպոլսում տպագրված հայկական աղոթական փաթեթագիրն է, որը ներառում է աղոթքներ, սաղմոսներ, ավետարանական հատվածներ, հոգևոր երգեր, պահպանական բնույթի տեքստեր և պատկերազարդումներ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս հմայիլը դիտարկել միաժամանակ որպես հայ գրավոր մշակույթի հուշարձան, քրիստոնեական ավանդույթի կրող և վաղ նոր շրջանի ժողովրդական կրոնական մշակույթի արտահայտություն։ Ֆաքսիմիլային վերարտադրության շնորհիվ պահպանվում է սկզբնաղբյուրի տեսողական կառուցվածքը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ոչ միայն տեքստային բովանդակությունը, այլև գրքի կամ փաթեթագրի նյութական ու պատկերագրական առանձնահատկությունները։ Բնագրի տառադարձումը կարևոր նշանակություն ունի գրաբարի և պատմական հայերեն տեքստերի ուսումնասիրության համար, իսկ ծանոթագրված թարգմանությունը հնարավորություն է տալիս նյութը հասանելի դարձնել նաև այն ընթերցողներին, որոնք չեն տիրապետում բնագրի լեզվին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստերում առկա աստվածաշնչյան և աստվածաբանական հիմքերին, ինչպես նաև դրանց ժողովրդական ու ավանդական տարրերին։ Հրատարակության հավելվածները ևս նպաստում են հուշարձանի կառուցվածքի, պատկերազարդումների և հայկական այլ հմայիլների հետ ունեցած առնչությունների ուսումնասիրությանը։ Հմայիլների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերի առօրյա կրոնական մշակույթի ըմբռնման համար, քանի որ նման փաթեթագրերը վաղ նոր շրջանում տարածված էին որպես անձնական պահպանության հետ կապված կրոնական առարկաներ և կարող էին կրվել մարդու մոտ։ Այս նյութի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել պաշտոնական քրիստոնեական ավանդույթի, ժողովրդական հավատալիքների, ձեռագրային ու տպագիր մշակույթի և պատկերագրության փոխազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուրագիտական և բանասիրական ուսումնասիրություն է, որը մեկ ամբողջության մեջ միավորում է բնագրագիտական աշխատանքը, թարգմանությունը, պատմամշակութային մեկնաբանությունը և նյութական ժառանգության ներկայացումը՝ նպաստելով XVIII դարի հայկական կրոնական ու գրավոր մշակույթի առավել ամբողջական ճանաչմանը։