Շահինյան, Հովհաննես

Религия

Աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական և դավանաբանական բանավիճային գրականության այն շրջանակին, որի նպատակն է պաշտպանել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ավանդույթները, հեղինակությունն ու դավանանքը և հակադարձել եկեղեցու դեմ ուղղված այն դիրքորոշումներին, որոնք հեղինակը համարում է անարդար կամ անհիմն։ Վերնագրում «լուսավորչական ազգիս Հայոց» արտահայտությունը վերաբերում է Գրիգոր Լուսավորչի անունով հայտնի հայ քրիստոնեական եկեղեցական ավանդությանը, իսկ «քրիստոսահիմն եւ առաքելական» բնորոշումները շեշտադրում են եկեղեցու ինքնընկալումը՝ որպես Քրիստոսի ուսմունքի և առաքյալների քարոզության վրա հիմնված հոգևոր հաստատության։ Երկի գաղափարական առանցքը եկեղեցական ինքնության պաշտպանությունն է, դավանանքի պահպանման անհրաժեշտության ընդգծումը և այն հակասությունների քննությունը, որոնք ծագել են հայ քրիստոնեական համայնքի ներսում կամ այլ քրիստոնեական ուղղությունների հետ հարաբերություններում։ Նման հրապարակումները կարևոր դեր են ունեցել հայ հասարակական ու կրոնական մտքի պատմության մեջ՝ արտահայտելով տարբեր եկեղեցական խմբերի միջև գաղափարական տարաձայնությունները, հավատի մեկնաբանության շուրջ վեճերը և ազգային-եկեղեցական պատկանելության հարցերը։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակի կրոնական հրապարակախոսության նմուշ, որտեղ համոզման, հակաճառության և դավանաբանական փաստարկման միջոցներով փորձ է արվում պաշտպանել ավանդական եկեղեցական դիրքորոշումը և ընթերցողին կողմնորոշել կրոնական հակասությունների պայմաններում։ Պատմամշակութային առումով այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայ քրիստոնեական ինքնության ձևավորմամբ, կրոնական բանավեճերի զարգացմամբ և հայ համայնքների մտավոր կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են կրոնական երկերում միահյուսվել աստվածաբանական համոզմունքները, եկեղեցական հեղինակության պաշտպանությունը և ազգային պատկանելության գաղափարը, ինչպես նաև բացահայտելու դավանաբանական հակադրությունների ազդեցությունը հայ տպագիր խոսքի ու հասարակական մտքի վրա։