Շեկոյան, Սեդա Վլադիմիրի

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սթրեսային պայմաններում օրգանիզմի պաշտպանական արձագանքների ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով գամմա-ամինակարագաթթվի (ԳԱԿԹ, GABA) և լիմֆոիդ համակարգի բջիջների միջև հնարավոր փոխազդեցությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում նյարդային և իմունային համակարգերի փոխադարձ կարգավորման մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով օրգանիզմը հարմարվում է արտաքին կամ ներքին սթրեսային գործոնների ազդեցությանը և փորձում պահպանել ֆիզիոլոգիական հավասարակշռությունը։ ԳԱԿԹ-ն դիտարկվում է ոչ միայն որպես կենտրոնական նյարդային համակարգում կարևոր ազդանշանային միջնորդանյութ, այլև որպես այնպիսի կենսաբանական կարգավորման բաղադրիչ, որի հետ կապված ազդանշանային մեխանիզմները կարող են առնչվել իմունային բջիջների գործունեության փոփոխություններին։ Լիմֆոիդ համակարգի բջիջները, իրենց հերթին, մասնակցում են իմունային պաշտպանության և օրգանիզմի ընդհանուր հարմարվողական արձագանքների ձևավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սթրեսի պայմաններում իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները, տարբեր լիմֆոիդ բջջային խմբերի ակտիվության ընդհանուր օրինաչափությունները և դրանց կապը նյարդային կարգավորման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հարցին, թե սթրեսային արձագանքի ընթացքում նյարդային, ներզատական և իմունային համակարգերի միջև ձևավորվող ազդանշանային փոխանակումն ինչպես է անդրադառնում պաշտպանական գործընթացների ինտենսիվության և հավասարակշռության վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբերակել կարճատև հարմարվողական փոփոխությունները երկարատև սթրեսի պայմաններում առաջացող կարգավորման խանգարումներից։ Նման ուսումնասիրություններում բջջային և կենսաքիմիական ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նեյրոիմունային փոխազդեցությունների մասին և գնահատելու ԳԱԿԹ-ի հետ կապված կարգավորիչ համակարգերի հնարավոր նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև սթրեսի կենսաբանական մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը՝ ցույց տալով, որ պաշտպանական արձագանքը մեկ համակարգի գործունեության արդյունք չէ, այլ տարբեր ֆիզիոլոգիական համակարգերի փոխկապակցված աշխատանքի հետևանք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նեյրոֆիզիոլոգիայի, իմունաբանության, կենսաքիմիայի և սթրեսի ֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով նյարդային ազդանշանային գործընթացների և լիմֆոիդ համակարգի փոխազդեցության դերը օրգանիզմի հարմարվողական ու պաշտպանական արձագանքների ձևավորման մեջ։