Շեկյան, Համլետ Գուրգենի

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ռոտորային մեքենաների դինամիկական որակի, երկարակեցության և հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրներին արդեն նախագծման փուլում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն հաշվարկային, կառուցվածքային և տեխնոլոգիական գործոնները, որոնք որոշում են ռոտորային համակարգերի աշխատանքի կայունությունը, թրթռումային վարքը, ծառայության ժամկետը և խափանումների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատության մեջ ռոտորային մեքենաները դիտարկվում են որպես բարդ դինամիկական համակարգեր, որոնց աշխատանքի արդյունավետությունը մեծապես կախված է պտտվող տարրերի հավասարակշռությունից, պտտման հաճախականությունից, հենարանների և առանցքակալների հատկություններից, կառուցվածքային կոշտությունից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման փուլում դինամիկական բնութագրերի կանխատեսմանը, քանի որ շահագործման ընթացքում առաջացող թրթռումները, ռեզոնանսային երևույթները և անկայունության ռեժիմները կարող են հանգեցնել արագացված մաշվածության կամ վթարային խափանումների։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են մշակվել ռոտորային համակարգերի մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելներ, որոնց միջոցով գնահատվում են սեփական հաճախականությունները, կրիտիկական պտտման արագությունները, տատանումների ամպլիտուդները և դինամիկական կայունությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նյութերի մեխանիկական հատկություններին, կառուցվածքային չափերին, զանգվածների բաշխմանը և ռոտորի հավասարակշռությանը, քանի որ այդ գործոնների փոքր փոփոխություններն անգամ կարող են էապես փոխել մեքենայի դինամիկական վարքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հոգնածության երևույթներին, մաշվածությանը և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքներին, որոնք անմիջականորեն կապված են մեքենայի երկարակեցության հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև նախագծային լուծումների օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել թրթռումները, բարձրացնել կայունությունը և կանխել շահագործման վտանգավոր ռեժիմների առաջացումը։ Հուսալիության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է նաև հնարավոր խափանումների պատճառների նախնական բացահայտումը և դրանց ազդեցության գնահատումը մեքենայի ընդհանուր աշխատանքի վրա։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել հավանականային գնահատման, ռիսկերի վերլուծության, տեխնիկական ախտորոշման և թվային մոդելավորման մեթոդներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հուսալիությունն ու երկարակեցությունը դիտարկվում են ոչ միայն որպես շահագործման ընթացքում վերահսկվող ցուցանիշներ, այլև որպես նախագծային փուլում կանխորոշվող հատկություններ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դեռևս մեքենայի ստեղծման ընթացքում հայտնաբերել թույլ օղակները, կատարել կառուցվածքային փոփոխություններ և նվազեցնել հետագա վերանորոգման ու սպասարկման ծախսերը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեթոդներն ու հաշվարկային մոտեցումները կարող են կիրառվել տուրբոմեքենաների, էլեկտրական մեքենաների, կոմպրեսորների, պոմպերի և այլ պտտվող մեխանիզմների նախագծման ու կատարելագործման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության ինժեներներին, մեխանիկական համակարգերի նախագծողներին, ռոտորային դինամիկայի մասնագետներին, հուսալիության և տեխնիկական ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։