Սիմոնյան, Աննա Աշոտի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է զարգացնող միջավայրի դերի ուսումնասիրությանը նախադպրոցական տարիքի երեխաների ճանաչողական հետաքրքրությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ երեխայի ճանաչողական ակտիվությունը մեծապես պայմանավորված է այն միջավայրի բնույթով, որտեղ նա ապրում, խաղում, շփվում և սովորում է։ Աշխատության մեջ զարգացնող միջավայրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական տարածք և ուսումնական նյութերի ամբողջություն, այլև որպես երեխայի ինքնուրույնության, ստեղծագործականության, հետազոտական վարքի, հաղորդակցման և նոր գիտելիքներ ձեռք բերելու հնարավորություններ ապահովող մանկավարժական պայմանների համակարգ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցականի տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին, քանի որ ճանաչողական հետաքրքրությունների դրսևորումները կարող են տարբեր լինել երեխայի զարգացման մակարդակից, փորձից, հետաքրքրություններից և միջավայրի նկատմամբ նրա արձագանքից կախված։ Հատուկ նշանակություն է տրվում խաղային գործունեությանը, որը նախադպրոցական տարիքում ճանաչողության հիմնական միջոցներից մեկն է և հնարավորություն է տալիս երեխային փորձարկել, հարցեր առաջադրել, բացահայտումներ կատարել և սեփական փորձի միջոցով հասկանալ շրջապատող աշխարհը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև զարգացնող խաղերի, դիդակտիկ նյութերի, գրքերի, ստեղծագործական անկյունների, բնագիտական և փորձարարական գործունեության համար նախատեսված միջոցների, ինչպես նաև երեխաների ազատ ընտրության և ինքնուրույն գործունեության կազմակերպման արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մանկավարժի դերին, քանի որ դաստիարակը ոչ միայն ձևավորում է միջավայրի կազմակերպման պայմանները, այլև կարող է խթանել երեխայի հետաքրքրասիրությունը՝ հարցերի, առաջադրանքների, քննարկումների և խնդիրների լուծման միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է նաև երեխայի և հասակակիցների փոխգործակցությունը, քանի որ համատեղ խաղերն ու գործունեությունը նպաստում են գաղափարների փոխանակմանը, հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը և նոր գիտելիքների նկատմամբ հետաքրքրության առաջացմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի մանկավարժական պայմանների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել նախադպրոցականների ճանաչողական հետաքրքրությունների կայուն ձևավորմանը և նրանց ակտիվ ներգրավվածությանը կրթական գործընթացում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել նախադպրոցական հաստատությունների մանկավարժների, դաստիարակների, կրթության կազմակերպիչների, մանկավարժական բուհերի ուսանողների և նախադպրոցական կրթության զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։