Тер-Аветисян, Смбат Вартанович, 1875-1943

Тер-Аветисян, Смбат Вартанович, 1875-1943

Smbat Ter-Avetisyan

menu_book Wikipedia: Հայերեն

1875 թ․ – 1943 թ․ menu_book Посмотреть материалы
Սմբատ Տեր-Ավետիսյանը (1875-1943) հայ պատմաբան, հնագետ և մանկավարժ էր, պատմական գիտությունների դոկտոր (1936)։ Ծնվել է Բարանա գյուղում (այժմ՝ Նոյեմբերյան), ավարտել է Գևորգյան ճեմարանը և Պետերբուրգի համալսարանը։ 1902 թվականին Նոր Ջուղայում նկարագրել է շուրջ 600 հայերեն ձեռագիր, 1904 թվականին մասնակցել է Նիկողայոս Մառի ղեկավարած Անիի պեղումներին։ 1925-1931 թվականներին եղել է Թիֆլիսի Կովկասյան հնագիտական ինստիտուտի փոխտնօրեն, իսկ 1937 թվականից Երևանում ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի հնագիտության սեկտորը։ Պեղումներ է կատարել Ղազախի շրջանում, Ղարաբաղում, Նախիջևանում, Դվինում և այլուր։ ELIB-ում ներկայացված են նրա ռուսերեն աշխատությունները Խասան-Կալայի դամբարանաբլուրների և Խարաբա-Գիլանի մասին։

Книги автора (2)

Онлайн

Другие предметы

Курганы Хасан-Калы

Курганы Хасан-Калы представляют собой древние погребальные сооружения на территории исторической области Пасинлер (Хасанкале) в Восточной Анатолии, которые относятся к числу археологических памятников, свидетельствующих о многослойной истории заселения региона и его значении как перекрёстка культур и цивилизаций. Эти курганы являются искусственно насыпанными земляными холмами, под которыми обычно скрываются захоронения, погребальные камеры, а иногда и сопровождающий инвентарь, включающий керамику, металлические изделия и другие предметы материальной культуры, позволяющие исследователям реконструировать быт, верования и социальную структуру древних обществ. Территория Hasankale издавна находилась под влиянием различных культурных и политических образований, включая урартский, армянский, византийский и более поздние исламские периоды, что делает курганы особенно ценными для изучения исторической преемственности и культурных трансформаций региона. Археологические исследования подобных памятников позволяют выявлять особенности погребальных обрядов, социальную иерархию древнего населения, а также торговые и культурные связи между различными регионами. Курганы Хасан-Калы рассматриваются как важный источник информации для понимания древней истории Восточной Анатолии и её роли в формировании цивилизационных процессов на стыке Европы и Азии.

Обновлено. 2026-09-20
Курганы Хасан-Калы

Бесплатно

Онлайн

История

К археологическому обследованию Хараба-Гиляна

Այս աշխատանքը նվիրված է Խարաբա-Գիլյանի տարածքի հնագիտական հետազոտությանը, որի նպատակն է բացահայտել և համակարգել տվյալ վայրի պատմամշակութային շերտերը, նյութական մշակույթի մնացորդները և բնակեցման տարբեր փուլերը։ Հեղինակը ներկայացնում է հնագիտական հետախուզության մեթոդաբանությունը՝ ներառելով մակերեսային հետազոտություններ, պեղումների նախապատրաստական աշխատանքներ, գտածոների քարտեզագրում և տարածքի լանդշաֆտային վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել բնակավայրի պատմական զարգացման ընդհանուր պատկերը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական մնացորդներին, կերամիկական նյութերին, մետաղական առարկաներին և կենցաղային իրերին, որոնք վկայում են տարբեր ժամանակաշրջաններում այստեղ բնակված համայնքների տնտեսական և մշակութային կյանքի մասին։ Նշվում է, որ նման հուշարձանների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տեղական պատմության վերականգնման համար, այլ նաև տարածաշրջանային հնագիտական քարտեզի ամբողջականացման տեսանկյունից, քանի որ դրանք կարող են կապեր ցույց տալ հարևան հնագույն կենտրոնների հետ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև շերտագրական առանձնահատկությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբերակել բնակեցման փուլերը և որոշել դրանց ժամանակագրական հաջորդականությունը։ Բացի այդ, քննարկվում են պահպանության խնդիրները՝ կապված բնական էրոզիայի, գյուղատնտեսական գործունեության և մարդկային միջամտության հետ, որոնք կարող են վտանգել հուշարձանի ամբողջականությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Խարաբա-Գիլյանի հնագիտական պատկերը որպես բազմաշերտ պատմական համալիր, որը կարևոր աղբյուր է տարածաշրջանի հին պատմության և մշակութային զարգացման ուսումնասիրության համար։

Обновлено. 2026-09-12
К археологическому обследованию Хараба-Гиляна

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book17 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book2 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее